Wetenschap - 14 november 2011

Rikilt lanceert 'zetmeeldetective'

Voedselveiligheidsinstituut Rikilt lanceert een applicatie om zetmeelkorrels te matchen met hun bronplant. Zo kunnen voedselverontreiniging of labelfraude worden opgespoord.

Deze foto moet korrelig zijn.
Het computerprogramma dat medio november beschikbaar komt, heeft verscheidene doeleinden. 'Je kunt bijvoorbeeld kijken of boekweit echt glutenvrij is en niet aangevuld met gewoon graan,' vertelt Leo van Raamsdonk, onderzoeker bij Rikilt en maker van de applicatie. Ook zijn er wetenschappelijke toepassingen: 'Archeologen willen het voedingspatroon van mensen vroeger weten. Je kunt dan in gevonden tandplak kijken wat er voor zetmeel in zit.'
Zetmeelkorrels verschillen van plant tot plant; in vorm en reactie op kleurstoffen. Aangezien de meeste algemene gewassen zetmeel bevatten, verraden korrels de herkomst van heel veel producten. Dat geldt niet alleen voor voedsel maar ook voor toepassingen als behangplaksel. Van Raamsdonk verwacht vooral belangstelling uit de wetenschap en voedingsindustrie.
Om met behulp van het programma korrels te identificeren, beantwoorden gebruikers dertien vragen met voorbeeldfoto's. Na afloop geeft het programma de herkomstplant met de beste match. Het lijkt enigszins op de flora waarmee biologiestudenten planten determineren. Bovendien kun je de korrels rechtstreeks vergelijken en bevat het systeem heel veel voorbeeldfoto's.
Van Raamsdonks tweede doel is het vastleggen en behouden van deze specialistisch kennis. Microscopie is momenteel minder gevraagd in het onderzoek naar voedselkwaliteit. Sommige toepassingen zijn geschrapt door bezuinigingen en afgeschafte subsidies. Bovendien kiest men vaak voor hightech methodes, zoals chemische of genetische analyse.
Van Raamsdonk vindt dat microscopische methodes worden onderschat: 'Niet alle moeilijke problemen hebben noodzakelijk moeilijke antwoorden. Soms zijn er simpele antwoorden.' Als voorbeeld noemt hij een type genetische gemodificeerde aardappel. Je kunt hem opsporen met een dure genetische test, maar ook aan zijn afwijkende zetmeelkorrels.
De module maakt deel uit van de nieuwste versie van het met Alterra ontwikkelde computerprogramma Determinator. Van Raamsdonk hoopt dat andere wetenschappers die werken aan determinatiesystemen belangstelling hebben. Dit kan van alles zijn: kristallen, virussen, dieren of planten. In eerdere versies zaten al modules voor bijvoorbeeld het herkennen van schadelijk Jacobskruiskruid in veevoer.
 
 

Re:ageer