Wetenschap - 4 december 2009

Rikilt bereidt zich voor op transgene dieren

Transgene voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong zullen binnen afzienbare tijd in de buitenlandse supermarkten belanden, net als genetisch gemodificeerde plantaardige producten.

Dit zegt Gijs Kleter, risico expert bij het Rikilt - Instituut voor Voedselveiligheid en eerste auteur van het Rikilt evaluatierapport Gentechnologie bij landbouwhuisdieren, dat in november uitkwam. Omdat het waarschijnlijk is dat dierlijke transgene voedingsmiddelen in de supermarkten buiten Europa belanden is het zaak om de toepassing goed te volgen, de regelgeving op orde te hebben en de effecten op dierenwelzijn en voedselveiligheid in de gaten te houden, vindt Kleter.
 Superzalm
'Hoofdzakelijk vanwege ethische bezwaren wordt in Nederland en de EU de rem op gentechnologisch onderzoek bij dieren gezet', vertelt Kleter. 'In andere landen, zoals de Verenigde Staten, Nieuw-Zeeland, Cuba en Oost-Aziatische landen gaat men echter wel door.' Ook in die landen zijn er beperkingen aan het gebruik van transgene dieren.De aanvraag om de snelgroeiende 'superzalm', die al zo'n tien jaar bestaat, op de Amerikaanse markt te brengen is nog steeds niet gehonoreerd. Kleter: 'Er zijn publieke zorgen dat transgene vissen ontsnappen en bij de wilde zalm door kruising hun gemodificeerde genen in brengen of wilde zalmen verdringen.' 
Maatschappelijk belang
In Nederland is het genetisch veranderen van dieren alleen toegestaan als het ministerie van LNV hier toestemming voor geeft. Criteria voor die toestemming zijn vooral ethisch van aard: de genetische verandering mag niet in sterke mate ten koste gaan van de gezondheid of het welzijn van het dier, er moet een wezenlijk maatschappelijk belang gediend mee worden en er mogen geen alternatieven zijn. Een verhoogde productie is dus geen argument om transgene dieren toe te laten. Dat neemt niet weg dat in de nabije toekomst, waarschijnlijk binnen enkele jaren, buiten Europa producten van transgene dieren op de markt zullen komen. Zo is er snelgroeiende transgene vis, een transgeen varken dat minder fosfor in de mest uitscheidt en door transgene koeien geproduceerde 'supermelk' met verbeterde samenstelling. Net als bij genetisch gemodificeerde plantaardige producten, zoals soja, is het volgens Kleter waarschijnlijk dat ook dierlijke producten hun weg vinden naar de supermarkten buiten Europa. Kleter: 'We moeten dan de technieken en kennis hebben om die producten te detecteren als deze in geimporteerde producten voorkomen maar nog niet in de EU zijn toegelaten.' Daarom bespreekt het Rikilt rapport, naast een evaluatie van de bestaande regelgeving, ook methoden om die producten te herkennen. 
Frankensteinvoedsel
Voor het RIKILT staat de veiligheid van voeding centraal, stelt Kleter.  Naast goede detectiemethoden vindt hij ook een risicoanalyse van transgene voedingsmiddelen van groot belang.  'Dat kun je doen door te kijken in hoeverre de samenstelling van een transgeen product, onder meer eiwitten, vetzuren, vitamines en mineralen, verschilt van het originele product', legt Kleter uit. 'Op basis van die profielen kijken we of er meerdere tests nodig zijn om zeker te zijn dat het product veilig is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als we een heel nieuw eiwit in een transgeen product vinden.' Ondanks de veelal emotionele bezwaren van de consument tegen transgeen voedsel is hun opmars niet meer te stuiten, denkt Kleter.  Dus zullen we in de nabije toekomst moeten wennen aan nog meer, wat critici 'Frankenstein voedsel' noemen in de supermarktschappen. De markt zal dan bepalen of dit blijvertjes in het assortiment zijn.

Re:ageer