Wetenschap - 22 november 2007

Regio als wapen tegen globalisering

Door de globalisering raken mensen onthecht van hun omgeving. De regio kan daar tegenwicht tegen bieden, redeneert prof. Han Wiskerke in zijn inaugurele rede, want mensen kunnen identiteit ontlenen aan de regio.
Ruraal socioloog Wiskerke begon op donderdag 15 november zijn inaugurele rede met een voorbeeld uit de zorg, en niet uit de landbouw. Een groot aantal verzorgingshuizen in Noord-Limburg fuseerden. Uit overweging van kostenbesparing en efficiƫntie werden de lokale keukens gesloten en werd de voedselvoorziening gecentraliseerd. Dat moest Europees worden aanbesteed, waardoor het Noord-Limburgse midden- en kleinbedrijf het nakijken had. Het voedsel kwam voortaan van elders. Dat had niet alleen verlies van omzet en werkgelegenheid in de regio tot gevolg. De bewoners van de verzorgingshuizen leden ook emotionele schade, stelt Wiskerke, omdat de worst en de Limburgse vlaai niet meer van de bekende lokale slager en bakker kwamen.
Het is een voorbeeld van de invloed van globalisering op een regio. Globalisering pakt vaak negatief uit voor de regionale samenleving en economie, zegt de opvolger van prof. Jan Douwe van der Ploeg. Door de globalisering zijn productie en consumptie van goederen en diensten van elkaar losgekoppeld. Bovendien bestaat er geen relatie meer tussen de kwaliteit van producten en diensten en de plaats of regio van die productie.
Juist omdat op regionaal niveau de gevolgen van de globalisering gevoeld worden, is de regio volgens Wiskerke bij uitstek het juiste niveau om tegengewicht tegen de globalisering te bieden. Een belangrijke reden die Wiskerke daarvoor aanvoert is dat de regio een steeds grotere rol speelt in de identiteit. Door de globalisering leven mensen vaker in een mondiale cultuur waarin ze zich minder vereenzelvigen met zaken als de staat, religie, klasse, vakbond of beroepsgroep. Op zoek naar nieuwe verankering blijkt de regio steeds belangrijker te worden. Mensen voelen zich meer thuis bij de specifieke omgeving en cultuur van een regio, dan bij anonieme mondiale producten en diensten. Daar komt bij dat ze op regionaal niveau eerder het idee hebben dat ze zelf een verschil kunnen maken.
Tegelijkertijd is de regio een goed uitgangspunt als het gaat om duurzaamheid, stelt Wiskerke. Op regionaal niveau is het makkelijker om een balans te vinden tussen sociale, economische en ecologische doelen. Voor de landbouw betekent dit volgens Wiskerke dat die zich meer moet gaan richten op welzijn in brede zin, en minder op welvaart.
Los van deze overwegingen is de regio ook in de praktijk al van steeds groter belang. Nationale overheden krijgen minder te zeggen omdat bijvoorbeeld landbouwbeleid in Brussel wordt gemaakt en in de regio wordt uitgevoerd. Ook steeds meer wetenschappers richten zich op de regio als onderwerp van studie. Het is de hoogste tijd dat ook ruraal sociologen dat doen, stelt Wiskerke.

Re:ageer