Wetenschap - 1 januari 1970

Regenworm beste teamspeler in bodem

Met simpelweg meer soorten bodemdieren gaat een bodem niet beter functioneren. Bodems zijn het meest gebaat bij het beste team van bodemdieren. Dat schrijven wetenschappers van Alterra, de Amsterdamse Vrije Universiteit en het Parijse Laboratoire d'Ecologie in Science.

De onderzoekers begonnen het onderzoek met de vraag of een zo groot mogelijke biodiversiteit in de bodem positief uitwerkt. 'We hebben in een laboratoriumproef van acht weken de aanwezigheid gemanipuleerd van bodemdieren die leven van dood plantenmateriaal. We keken hoe bladfragmenten gefragmenteerd en afgebroken worden, hoe de bodem wordt verrijkt met organisch materiaal, en naar de bodemademhaling', vertelt medeauteur dr Jack Faber van Alterra.
De soortenrijkdom van de bodemdieren blijkt niet van doorslaggevende invloed op de bodemprocessen, en dat was een verrassing. Uit Europees onderzoek met planten bleek eerder wél dat een ecosysteem met meer plantensoorten productiever is. 'We waren eerst wat teleurgesteld', vertelt Faber.
Doorrekenend met dezelfde gegevens kwamen de onderzoekers er echter achter dat de bodem het meest gebaat is bij de juiste combinatie van soorten bodemdieren. 'Het zijn de interacties die er toe doen', aldus Faber. 'Je kunt in je team wel een goede goalgetter hebben, maar je hebt ook een goede rechtsbuiten nodig voor de voorzetten.'
Het is dus zaak een goed team samen te stellen. Het blijkt het beste te werken als de bodemdieren zo min mogelijk op elkaar lijken qua voedselvoorkeur, consumptiewijze, leefgebied, enzovoorts.
Regenwormen blijken de beste teamspelers. Vooral de regenworm Lubricus rubellus is bijzonder productief. Maar het luistert nauw. Regenwormen kunnen met de ene pissebedsoort wel goed samenwerken, maar met een andere weer veel minder. Met miljoenpoten komen regenwormen over het algemeen tot een beter functionerende bodem.
Faber denkt de resultaten van het onderzoek onder andere te kunnen gebruiken bij de bodemsanering van de ongeveer tachtigduizend verontreinigde locaties in Nederland. Die is steeds meer gericht op de zogenaamde 'functiegerichte sanering'. Dat betekent dat de verontreiniging zodanig wordt verminderd dat de bodem geschikt wordt voor een specifiek gebruik, zoals de fundering van wegen of landbouw. 'Het zou erg nuttig zijn om te weten welke teams van bodemdieren nodig zijn om verzekerd te zijn van de benodigde diensten van de bodem.'
Voor bodemonderzoekers is daarnaast de proefopzet van belang die gebruikt is om bij experimenteel onderzoek rekening te houden met de grote verschillen in biomassa tussen de grote regenwormen en kleinere dieren als pissebedden en miljoenpoten. / MW

Re:ageer