Wetenschap - 21 juli 2015

Record aan VENI-beurzen voor jonge Wageningse onderzoekers

tekst:
Linda van der Nat

Maar liefst tien jonge Wageningse onderzoekers hebben een VENI-beurs gekregen. Vier vrouwen en zes mannen krijgen tot een kwart miljoen euro van het NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) om hun onderzoeksdroom na te jagen.

Nooit eerder kregen zoveel Wageningse onderzoekers in een jaar een VENI. De beurzen van NWO zijn bedoeld voor jonge onderzoekers die minder dan drie jaar geleden zijn gepromoveerd. De beurs is het ticket naar een wetenschappelijke carrière. De selectie is streng; je moet tot de beste 15 procent van je vakgebied behoren om een kans te maken op de beurs. Resource schreef in 2013 een reportage over hoe intens de jacht op een VENI is.

Postdoc Emilie Wientjes, werkzaam bij het Laboratorium van Biofysica, is een van de gelukkigen. ‘Ik had goede hoop dat ik de beurs zou krijgen,’ vertelt Wientjes, ‘maar toen ik mail kreeg van het NWO was het natuurlijk wel heel spannend. Ik heb snel gescand of het goed of slecht nieuws was. Toen ik las dat mijn voorstel was gehonoreerd was het een grote opluchting.’ Voor Wientjes was het dit jaar nu of nooit voor een Veni. ‘Het is de eerste keer dat ik meedong, maar ook de laatste keer dat het mocht, want ik ben drie jaar geleden gepromoveerd. Het geeft me de mogelijkheid mijn eigen onderzoekslijn verder te gaan ontwikkelen, en het is een grote aanmoediging om verder te gaan in de wetenschap.’

Het is een grote aanmoediging om verder te gaan in de wetenschap
Emilie Wientjes

De komende drie jaar kan Wientjes zich nu volledig richten op haar onderzoek naar een nieuwe microscopische techniek om eiwitdiffusie bij planten te bestuderen. ‘Planten gebruiken licht als energiebron, maar de intensiteit en kleur van licht kan sterk verschillen tijdens de dag. Om toch goed te kunnen groeien hebben planten verschillende aanpassingsmechanismen ontwikkeld. Voor het mechanisme dat ik bestudeer is eiwitdiffusie essentieel, maar dat is lastig onder een gewone microscoop. Ik wil een techniek ontwikkelen die het mogelijk maakt om dit proces toch te bestuderen.’

De overige negen gelukkigen van 2015 zijn:

Neeltje Boogert – Dierwetenschappen - In stress leert men zijn vrienden kennen
Dieren verschillen, net zoals wij, in het aantal en de sterkte van hun sociale contacten. Kunnen vroege levenservaringen latere netwerkposities voorspellen? De onderzoekster zal kuikens aan competitie en voedselschaarste blootstellen, en meten hoe deze stressfactoren het latere sociale leven van de vogels beïnvloeden. Dit onderzoek zal helpen sociaal dierengedrag te verklaren.

Wouter Kohlen (m) – Laboratorium voor Moleculaire Biologie - Het doorgronden van symbiotische stikstofbinding
Signaalstoffen van symbiotische stikstofbindende bodembacteriën induceren celdelingen in de wortels van sommige planten. Opvallend genoeg gebeurt dit door activatie van een signaleringsnetwerk dat alle planten hebben. De onderzoeker gaat uitzoeken waarom celdelingen in de wortels van sommige planten wel en andere niet door deze bodembacteriën geïnduceerd worden.

Madelon Lohbeck (v) - Tropisch bos in multifunctionele landschappen
Tropisch bos bestaat voornamelijk nog in landschappen die door mensen zijn getransformeerd. In een dynamisch bos-landbouwgebied in Zuid-Mexico gaat Madelon onderzoeken onder welke milieu-omstandigheden, levensomstandigheden en landgebruikstypen dit bos behouden wordt en bijdraagt aan zowel bescherming van biodiversiteit, als aan het levensonderhoud van lokale boeren.

Marnix Medema (m) - Bioinformatics Group - Waardevol chemisch erfgoed uit de genen van planten
Planten produceren allerlei waardevolle stoffen die toegepast worden als medicijnen, insecticiden en voedseladditieven. Het vermogen om deze stoffen te produceren ligt opgeslagen in hun genen. Door slimme computeralgoritmes te ontwerpen willen de onderzoekers deze genen en hun onderlinge relaties in kaart brengen, om zo efficiënter nieuwe producten te kunnen ontwikkelen.

Michael Seidl (m)Laboratory of Phytopathology - Hoe chromatinemodificaties de agressiviteit van veroorzakers van plantenziekten bepalen
Erfelijke eigenschappen worden niet alleen genetisch bepaald, door de DNA-volgorde, maar ook epigenetisch, via omkeerbare aanpassingen aan het DNA. Veroorzakers van plantenziekten veranderen hun erfelijke eigenschappen snel om herkenning door de gastheer te ontlopen. De onderzoeker wil bepalen hoe epigenetische veranderingen aan het DNA van ziekteverwekkers hun agressiviteit beïnvloedt.

Eveline Snelders (v) - Resistente schimmels
Aspergillus fumigatus is de belangrijkste oorzaak van invasieve aspergillose bij patiënten met een verminderde afweer. Er is een sterke toename gevonden van Aspergillus-stammen die resistent zijn tegen antischimmelmiddelen. De mortaliteit bij deze patiënten is daardoor meer dan 90%. In mijn onderzoek worden de factoren onderzocht die resistentie veroorzaken.

Benny Guralnik (m) - Some like it hot
De temperatuur is een belangrijke regelaar van een groot aantal natuurlijke processen, maar het is erg lastig om het verleden van het verloop ervan te reconstrueren. Benny Guralnik gaat met behulp van luminiscentie- en edelgastechnieken proberen de temperatuurgeschiedenis te reconstrueren van archeologische brandplaatsen om de ontwikkeling van het gebruik van vuur in de historie te leren begrijpen.

Jose Lozano Torres (m) - Plantenwetenschappen - The PERKs of being resistant? On the exploitation of a novel source of nematode resistance in vegetable crops
Veelvuldig in de groenteteelt toegepaste specifieke resistenties verliezen steeds meer hun werkzaamheid tegen plant-parasitaire aaltjes. Dit dwingt de plantenveredelingssector tot de ontwikkeling van uitgangsmateriaal met alternatieve vormen van resistenties, vooralsnog een onontgonnen terrein. Dit project beoogt de exploitatie van basale afweerreacties tegen microscopisch kleine beschadigingen van plantenweefsels door invasieve aaltjes.

Erik Wijnker (m) - Plantenwetenschappen - Controlling recombination: New strategies for reverse breeding
Nieuwe plantenrassen ontstaan door planten te kruisen en in het nakomelingschap planten te selecteren met nieuwe combinaties van eigenschappen. In dit onderzoek wordt gericht gezocht naar nieuwe, snelle en efficiënte manieren om controle te verwerven over het grotendeels toevallige proces van overerving van eigenschappen met als doel een efficiëntere plantenveredeling.

Er is nog een VENI-gelukkige met een Wageningse link. Martijn Hammers deed zijn aanvraag vanuit Wageningen maar gaat zijn onderzoek uitvoeren aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij gaat in een populatie wilde dieren uitzoeken of assistentie bij het ouderschap door familieleden de veroudering van de ouders vertraagt. Hij gaat wiskundige modellen ontwikkelen om de invloed van veroudering op sociaal gedrag te voorspellen.

De Veni-subsidie is een van de drie subsidievormen van de Vernieuwingsimpuls van NWO. De andere twee subsidies zijn de Vidi-subsidie (voor ervaren postdocs) en de Vici-subsidie (voor zeer ervaren onderzoekers).


Re:ageer