Organisatie - 22 november 2016

Rechter wijst eis WUR tegen Trouw af

7

Trouw-journalist Hans Marijnissen heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat hij van mening mocht zijn dat Wageningse onderzoekers zich bij het statiegeldonderzoek hebben laten sturen door hun opdrachtgevers. Dat oordeelt de rechtbank in Amsterdam.

De WUR eiste bij de rechter dat dagblad Trouw een uitspraak van Marijnissen over het statiegeldonderzoek zou rectificeren, maar die eis wijst de rechter af. Zijn opmerking in tv-programma ‘De Haagse Lobby’ dat in een ‘aanbestedingsbrief’ de voorlopige conclusie van het statiegeld-onderzoek al vast staat, is ongelukkig maar rechtvaardigt geen rectificatie, oordeelt de rechter. Dat komt omdat Marijnissen met andere documenten voldoende onderbouwt dat sprake kan zijn van gestuurd onderzoek, meent de rechter.

Conclusie
Die documenten maken duidelijk dat de opdrachtgevers van het Wageningse onderzoek, Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI), tegenstanders waren van het statiegeldsysteem en voorstanders van nascheiding. Voor de verstrekking van de onderzoeksopdracht hield de WUR al een presentatie waarin als ambitie was opgenomen ‘uitbouwen wetenschappelijke basis om te komen tot grootschalige invoering van nascheiding’. Bovendien stond in een ‘spoorboekje’ van de opdrachtgevers dat het wenselijk is dat nascheiding algemeen geaccepteerd wordt en wordt het statiegeldsysteem in andere documenten aangemerkt als een ‘bedreiging’. Tot slot dateert de voorlopige conclusie uit het onderzoek – statiegeldsysteem is het duurste systeem van allemaal – kort na het sluiten van de overeenkomst, merkt de rechter op, en werd veel onderzoekdata door de opdrachtgevers aangereikt.

Teleurgesteld
‘De voorzieningenrechter oordeelt hiermee niet dat in dit geval daadwerkelijk sprake was van gestuurd onderzoek, maar wel dat voor de beperking van de uitingsvrijheid van Marijnissen in de gegeven omstandigheden geen grond bestaat’, concludeert de rechtbank. De rechter rekent de WUR ook aan dat zij de journalist niet te woord heeft gestaan over het gelekte dossier waarop Trouw zich baseerde.

De WUR is teleurgesteld en geschokt over de uitspraak van de rechtbank. ‘Trouw mag zeggen dat er een document is, terwijl dat document er niet is’, zegt communicatiedirecteur Marc Lamers van de WUR. ‘Volgens de rechter heeft Trouw voldoende aannemelijk gemaakt dat het om gestuurd onderzoek gaat, maar dat is niet gebaseerd op feiten. Daarom komt het LOWI, op basis van het volledige dossier, dan ook tot de conclusie dat er geen sprake is van gestuurd onderzoek.’ Of de WUR in beroep gaat, is onduidelijk. ‘Er is voldoende reden om het vonnis eerst nog eens grondig te bestuderen.’

Meer lezen?

Re:acties 7

  • Bram Kuyper

    Tja, als je als onderzoeks-instituut opdrachten uitvoert voor het bedrijfsleven, dan moet je er als instituut wel voor zorgen/waken, dat de betrokken onderzoeker(s) stevig in hun schoenen staan en zich niet laten beinvloeden/sturen door de opdrachtgever, die vooraf al laat weten wat hij graag als uitkomst zou willen zien.
    Ik herinner mij nog een geval uit het recente verleden, dat er twee onderzoeken werden uitgevoerd over eenzelfde problematiek.
    Vreemd genoeg stonden de uitkomsten/conclusies van die onderzoeken haaks op elkaar !! Lijkt mij niet goed voor de geloofwaardigheid van het "wetenschappelijk" uitgevoerde onderzoek van de WUR

    Reageer
  • het echte verhaal

    Hoe kwam Trouw met zulke zekerheid tot haar conclusie dat de uitkomsten van het onderzoek al bij voorbaat vast leken te staan? Dit bleek uit naar de krant gelekte documenten. Verslaggever Hans Marijnissen citeerde in een artikel begin dit jaar uit zo’n gelekt document, van de voorbereidende fase van het WUR onderzoek. Opdrachtgever was het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel, CBL, dat supermarkten vertegenwoordigt. Uit het document, dat van 2009 dateert, blijkt dat het CBL het onderzoek vooral wilde laten doen omdat het verwachtte ‘dat er binnenkort Europese lobby’s beginnen om statiegeldsystemen uit te breiden [en] het dus wenselijk [is] om een degelijke analyse te kunnen presenteren.’ Voordat de analyse werd uitgevoerd schreef de onderzoeker echter in hetzelfde document: ‘Voorlopige conclusie: statiegeld is het duurste systeem van allemaal’.
    WUR wilde vervolgens niet reageren op een verzoek van verslaggever Marijnissen om wederhoor, omdat er nog een tweede integriteitsonderzoek liep naar het omstreden onderzoek. De eigen integriteitscommissie van de WUR concludeerde al dat er weliswaar geen sprake was van ‘schending van wetenschappelijke integriteit’, maar wel van ‘onvoldoende zorgvuldige wetenschapsbeoefening‘.
    De WUR reageerde ook niet op het artikel over het ‘gestuurde’ onderzoek in Trouw, op 27 januari 2016. Maar toen Marijnissen afgelopen september in het programma Haagse Lobby van WNL stelde dat hij de ‘aanbestedingsbrief’ van het onderzoek had gezien, en dat daar de voorlopige conclusies al in werden voorgeschreven, stapte de WUR toch nog naar de rechter. De WUR eiste dat er niet meer gezegd mag worden dat het omstreden statiegeld onderzoek vooraf gestuurd was, en dat de mededeling van Marijnissen dat hij de ‘aanbestedingsbrief’ onder ogen had gehad wordt gerectificeerd.
    De rechter concludeert nu dat het woord ‘aanbestedingsbrief’ ongelukkig gekozen was, want strikt genomen was er geen aanbestedingsbrief. Maar de rechter vindt dat Marijnissen en Trouw zich voldoende op de feiten hebben gebaseerd om hun conclusie te rechtvaardigen dat het WUR onderzoek ‘gestuurd’ was. De geëiste rectificaties op de voorpagina van Trouw, op de homepagina van trouw.nl en aan het begin van de gewraakte WNL uitzending op npo.nl komen er niet. Ook gaat de rechter niet mee in de eis van de WUR, dat Trouw en Marijnissen niet meer opnieuw mogen zeggen dat er sprake was van een ‘gestuurd’ onderzoek

    Reageer
  • Simon

    De documenten die door Trouw aan de voorzieningenrechter waren overhandigd betroffen een selectie uit het vertrouwelijke CWI-dossier dat Trouw - meer dan hoogstwaarschijnlijk via de klagers in de zaak - in handen heeft gekregen. Dit betreft het dossier dat door LOWI - in de vertrouwelijke procedure - is gewogen, met dien verstande dat LOWI het gehele dossier (en de antwoorden op ondervraging van de onderzoekers) heeft beoordeeld. Op basis van die -zorgvuldige - beoordeling komt het LOWi tot een ongegrondverklaring van alle klachten (incl. een niet ontvankelijk verklaring).

    De rechter zegt letterlijk: 'De voorzieningenrechter oordeelt hierm ee niet dat in dit geval daadwerkelijk sprake was van gestuurd onderzoek, maar we!dat voor een beperking van de uitingsvrijheid van Marijnissen in de gegeven omstandigheden geen grand bestaat.' Dat is dus geen feitelijke uitspraak over het onderzoek, maar over journalistieke vrijheid in deze zaak.
    Kortom: de rechter vindt het dus zo niet erg dat het stuk dat de journalist zegt gezien te hebben niet bestaat en deze hoeft zijn uitspraak dus niet te rectificeren. Ik vind dat wonderlijk, want ik hoop dat journalisten zich net als wetenschappers op feiten baseren, dan wel duidelijk maken dat het om een mening gaat.



    Reageer
  • onnodig gedoe

    Dat hele gedoe rondom de vraag of de rechter gelijk heeft (WUR is schuldig), of het LOWI (WUR is onschuldig) was niet nodig geweest als WUR de zelfbeheersing had gehad om niet te proberen de persvrijheid aan te vechten en een rechtszaak tegen een journalist aan te spannen. Dan had alleen het LOWI een uitspraak gedaan....

    Reageer
  • Janneke

    Top dat Wageningen op komt voor haar onderzoekers en goede naam als met feitelijke onjuistheden wordt geschermd t.b.v. een smeuïg verhaal

    Reageer
  • trouw heeft gelijk

    Kennelijk heeft de rechter van Trouw documenten gehad die WUR niet aan het LOWI heeft (durven) doen toekomen...

    Reageer
    • LOWI

      Als ik het LOWI was zou ik onmiddellijk bij Trouw die documenten opvragen.

  • Henk

    Duidelijke uitspraak lijkt me. Meneer Lamers slaat zoals gewoonlijk de plank keihard mis. Incapabel.

    Reageer

Re:ageer