Wetenschap - 22 november 2001

Rasvermenging met malariamug heeft minder kans van slagen

Rasvermenging met malariamug heeft minder kans van slagen

Dr Willem Takken heeft het plan om de malariamug door inkruising onschadelijk te maken nog niet helemaal opgegeven. "Maar nu deze onderzoeksuitkomsten binnen zijn, moeten we nog eens goed nadenken." Onderzoekers zouden nog steeds een kwart van de malariamuskieten in Afrika onschadelijk kunnen maken door het uitzetten van de Zuid-Afrikaanse variant.

Malaria wordt in Afrika overgebracht door verschillende insecten. In het grootste deel van Afrika door een malariamug die bij voorkeur mensen steekt. Maar in Zuidelijk Afrika leeft een andere muskiet, die vooral koeien steekt. "Het idee was om grote aantallen van die Zuidelijk Afrikaanse variant los te laten in delen van Afrika waar de malariasoort met een mensenvoorkeur leeft", zegt Takken. "Door kruisingen tussen de soorten zouden dan misschien de genen, die de muskiet mensen laten prikken, worden verdrongen door genen die de aandacht op koeien richten."

Voordat ze van start gingen, besloten de onderzoekers nog even te controleren of de Zuid-Afrikaanse mug inderdaad alleen koeien prikte. Een deel van de proeven vond plaats onder een grote klamboe, tijdens tropische zomernachten op proefboerderij De Ossenkampen. Tot zes keer toe lieten een kudde kalveren en menselijke proefpersonen zich gebruiken als avondmaal voor de muggen. Daarna vingen de onderzoekers de muskieten en analyseerden ze hun maaginhoud. Toen bleek dat de Zuid-Afrikaanse muggen evenveel mensenbloed als runderbloed hadden gedronken.

"We hebben de muggen in een laboratorium gekweekt", verklaart Takken de resultaten. "Toen de Zuid-Afrikaanse organismen opgroeiden, hebben ze waarschijnlijk menselijke geuren opgevangen. Die zijn ze toen gaan waarderen." Dat de Zuid-Afrikaanse muggen in hun natuurlijke leefomgeving nooit mensen steken, komt dus doordat daar weinig mensen wonen. Niet omdat hun genen dat vertellen.

Daarnaast bleken de genen waardoor de menslievende muskiet bij voorkeur mensen steekt, dominant te zijn. Toch ziet Takken nog wel iets in het plan. Dankzij inkruising kan in een ideale situatie nog steeds maximaal een kwart van de muskieten voor mensen onschadelijk gemaakt worden. "Dat zou nog steeds een vooruitgang zijn." | W.K.

Re:ageer