Organisatie - 2 april 2009

RECESSIE VERSNELT INNOVATIEPROJECTEN

Hoewel de regering volgens onderzoeksorganisaties te weinig investeert in kennis en innovatie, lijkt Wageningen UR weinig te duchten te hebben van de recessie. Het crisisakkoord van de regering leidt tot snellere uitvoering van de innovatieprojecten waarbij Wageningen UR in de race is.

Het crisisakkoord bevat weinig stimuleringsmaatregelen voor de Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen. Met onderzoek jaag je niet snel een economie in recessie aan, moet de regering hebben gedacht. Bij de onderzoeksorganisaties KNAW, NWO en VSNU klinkt dan ook teleurstelling door in hun reacties op het akkoord. Want Nederland geeft volgens de organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) minder uit aan onderzoek dan andere welvarende landen, doordat de uitgaven van de regering voor onderwijs, kennis en innovatie de afgelopen decennia niet zijn meegegroeid met de economie. Het kabinet wil de uitgaven nu verhogen tot het gemiddelde van alle OESO-landen. De onderzoeksorganisaties zien dat als gebrek aan ambitie.
KNAW-president Robbert Dijkgraaf wacht op het ‘grote gebaar’ van de regering om Nederland terug te brengen in de kopgroep van kenniseconomieën. ‘Wat me vooral zorgen baart,’ zegt hij, ‘is dat de verschillen tussen landen groter lijken te worden.’ Dijkgraaf verwijst daarbij naar de vorige maand gepresenteerde momentopname van de Kennisinvesteringsagenda (KIA), waaruit blijkt dat zowel de publieke als de private investeringen in kennis, innovatie en ondernemerschap fors achterblijven bij landen met krachtige economieën waarmee Nederland concurreert.
Het Innovatieplatform, dat naast Dijkgraaf bestaat uit vertegenwoordiger van het bedrijfsleven, de ministers Van der Hoeven en Plasterk en premier Balkenende, pleit voor ‘scherpere en gerichtere keuzes’ in onderzoek en ontwikkeling om die positie op onderdelen te versterken.
Daar is de regering al mee bezig, via het Fonds Economische Structuurversterking (FES). Dit fonds, bekostigd uit de aardgasbaten, subsidieert innovatieprogramma’s van kennisinstellingen, als die de toets van het Centraal Planbureau en een commissie van wijzen tenminste doorstaan. Voor de komende jaren was 500 miljoen euro beschikbaar voor onderzoeksprojecten en de regering heeft daar nu 300 miljoen aan toegevoegd. Extra geld is het overigens niet, het wordt alleen eerder besteed voor een snellere uitvoering van de FES-projecten.
Wageningen UR heeft hier verschillende ijzers in het vuur. In de FES-ronde van 2008 is Wageningen betrokken bij projecten op het gebied van fotosynthese, hersenen en voeding en een topinstituut Gezond Ouder Worden, die alle nog in de race zijn om te worden goedgekeurd. Een vierde voorstel op het gebied van materialen van vernieuwbare grondstoffen is inmiddels afgewezen.
Voorts gaat de regering dit jaar besluiten over de verlenging van enkele aflopende innovatieprogramma’s. De in Wageningen gevestigde topinstituten Food and Nutrition (TIFN) en Groene Genetica worden nu beoordeeld voor vervolgfinanciering. Dat geldt ook voor het bionanotechnologieconsortium waarin Wageningen UR participeert. Voor de zomervakantie is waarschijnlijk duidelijk hoe de voorzetting van bestaande FES-projecten voor Wageningen UR uitpakt. De regering investeert dus niet generiek en genereus in onderzoek en innovatie; ze selecteert de krenten uit de pap.
De enige echte crisismaatregel voor het onderzoek die de regering afgelopen week trof, is de verruiming van de WBSO-regeling (Wet Bevordering Speur en Ontwikkelingswerk). Dat is een fiscale stimuleringsregeling waarmee de regering een deel van de loonkosten van onderzoekers bij bedrijven compenseert. Deze maatregel moet voorkomen dat bedrijven in financiële problemen hun onderzoekers gaan ontslaan. In de komende twee jaar is hiervoor 300 miljoen beschikbaar. Ook heeft de regering geld beschikbaar voor ‘de tijdelijke inzet van kenniswerkers’. Dit is bedoeld voor onderzoekers van noodlijdende bedrijven die hiermee tijdelijk onderdak krijgen bij een kennisinstelling, denken de onderzoeksorganisaties. Het is sterk de vraag of Wageningen UR onderzoekers over de vloer krijgt die uit dit noodfonds worden betaald. Het gaat namelijk relatief goed met de voedings- en veredelingsindustrie, de bedrijven in het Wageningse domein. Weliswaar hebben ze te maken met teruglopende export naar de Britse en Oost-Europese markt, maar dat valt in het niet bij de problemen van bedrijven in andere kennisregio’s zoals Eindhoven. Zolang de opdrachtgevers van Wagenings onderzoek geen beroep doen op dit noodfonds, lijkt de recessie aan Food Valley voorbij te gaan. / Hoger Onderwijs Persbureau en Albert Sikkema

Uitgebreide reacties van de NWO, VSNU en KNAW op de crisismaatregelen staan op www.intranet.wur.nl.

Re:ageer