Wetenschap - 1 januari 1970

Quercetine werkt als vrouwelijk hormoon

Quercetine, de stof in groenten en fruit die volgens de supplementindustrie beschermt tegen kanker en hart- en vaatziekten, imiteert de werking van het vrouwelijke hormoon estradiol. Dat ontdekte een Wageningse toxicoloog. Al bij concentraties die in het lichaam kunnen voorkomen overtreft de hormonale werking van de plantenstof die van het echte hormoon.

In de jaren negentig was quercetine een troetelkindje van de makers van functional foods. Omdat de stof in reageerbuizen cellen beschermt tegen agressieve verbindingen, zouden levensmiddelen of supplementen met quercetine consumenten beschermen tegen welvaartsziekten als kanker en hartinfarcten. Pillen met flinke hoeveelheden quercetine liggen inmiddels in de vitamineshops, maar de meeste van die designer levensmiddelen zijn er niet gekomen. En dat is, als je afgaat op het recente fundamenteel onderzoek, misschien maar goed ook.
Promovendus ir Hester van der Woude ontdekte tijdens haar afstudeeronderzoek dat iets niet klopte met het gros van de studies naar quercetine. ‘Meestal duren experimenten waarin je cellen blootstelt aan quercetine een etmaal’, zegt ze. ‘Maar in mijn proeven was alle quercetine binnen een paar uur verdwenen. Zuurstof uit de lucht breekt de stof snel af.’
De resultaten die andere wetenschappers hebben gevonden toen ze quercetine bestudeerden waren waarschijnlijk het werk van afbraakproducten van quercetine, vermoedt Van der Woude. Als dat klopt, zeggen die studies weinig over quercetine zelf. Om dat gemis goed te maken en meer over quercetine zelf te leren, deed de toxicoloog haar experimenten met onnatuurlijk hoge concentraties vitamine C. Die beschermen de quercetine tegen afbraak. Van der Woude denkt niet dat de vitamine haar onderzoeksresultaten heeft beïnvloed.
Toen de aio het gestabiliseerde quercetine in contact bracht met cellen die gevoelig waren voor het vrouwelijke hormoon estradiol, bleek dat quercetine de hormonale werking van estradiol overtreft en de groei van sommige kankercellen stimuleert. Dat is niet verwonderlijk. Veel soorten kankercellen groeien harder door vrouwelijk hormoon.
‘Je kunt op basis van dit onderzoek niet zeggen dat quercetine ‘dus’ de kans op kanker verhoogt’, zegt de promovenda. ‘Daarvoor verschillen de omstandigheden waaronder ik mijn proeven heb uitgevoerd te veel van de omstandigheden die voorkomen in het lichaam.’
Dagelijks krijgen we in de vorm van groenten en fruit zo’n zestien milligram quercetine binnen. Het is niet waarschijnlijk dat iemand daardoor in de problemen komt, denkt Van der Woude. ‘Maar zolang we niet meer weten over quercetine zijn novel foods of pillen met honderden milligrammen quercetine geen goed idee.’
Het onderzoek van Van der Woude is gepubliceerd in Molecular Nutrition and Food Research. / WK

Re:ageer