Wetenschap - 15 november 2001

Puzzelsport

Puzzelsport

Tijdens het vakkenvullen, jaren geleden, stuitte Jan Beelen op het tijdschrift Breinbrekers van Puzzelsport en besloot een exemplaar mee naar huis te nemen. Zijn interesse was direct gewekt en vanaf dat moment puzzelde de inmiddels zevendejaars student Landinrichting zich een weg naar de Nederlandse en zelfs de wereldkampioenschappen. Begin oktober was hij een van de 105 deelnemers aan het tiende wereldkampioenschap puzzelsport in Brno, de tweede stad van Tsjechi?. Hij is daar als 44e uit de bus gekomen. Het Nederlandse team als geheel kreeg een vierde plaats.

"Omdat deze puzzels op logica gebaseerd zijn, zijn ze taal- en cultuurneutraal en dat is precies de reden waarom er internationale wedstrijden als een WK georganiseerd kunnen worden", verklaart Beelen de bijzondere status van de logische puzzel. De puzzelmakers zijn wel aan strikte regels gebonden, woordzoekers zijn bijvoorbeeld taboe omdat puzzelaars met een ander schrift een woord in ons Latijnse schrift niet als een eenheid zien, maar als een reeks symbolen. Onzinnige combinaties, bijvoorbeeld 'xdoplb' zijn wel toegestaan omdat niemand hier een woord in herkent en je dus de combinatie moet onthouden.

De wereld van de puzzelsport is volgens Beelen behoorlijk commercieel: "Een op de drie bladen in de losse verkoop is een puzzelblad. Dat zegt al wat." In tegenstelling tot andere topsporten hoef je bij het puzzelen echter niet te rekenen op een heldenstatus of een riant inkomen. Wie vooral w?l van de kampioenschappen profiteren, zijn de uitgeverijen. Van elk land kan, uiteraard tegen betaling, ??n puzzeluitgeverij zitting nemen in de World Puzzle Federation (WPF). Tijdens het WPF-congres, dat parallel aan de kampioenschappen loopt, leggen ze contacten en helpen elkaar met idee?n voor de promotie van de puzzelsport en zelfs aan nieuwe soorten logische puzzels.

"Rijk zal ik er nooit van worden, maar ik verdien er reisjes mee," zegt Beelen tevreden, "een weekje New York of Brno is natuurlijk nooit weg. Je ziet iets van de wereld en dat nog gratis ook. Bovendien zie ik puzzelen niet echt als topsport. Natuurlijk gaat het om de prestatie, maar er is altijd een derde nodig die de puzzels maakt en beoordeelt. Dat heb je voor zover ik weet in geen enkele andere sport. Ik train ook niet bewust. Wel ben ik geabonneerd op Breinbrekers en maak ik voor wedstrijden puzzels uit kampioenschappen van een paar jaar terug."

Het leven van de toppuzzelaar is niet zo 'lonely' als misschien wel eens wordt aangenomen. Beelen: "Zeker tijdens het wereldkampioenschap voel je je een echt team. Ten eerste zijn er vrijwel geen anderen die Nederlands spreken, ten tweede moet je ook als team goed presteren." En dan, lachend: "Weet je trouwens dat wij het teamtenue hebben ge?ntroduceerd? Op een gegeven moment zat iedereen al netjes klaar voor de wedstrijd behalve het Nederlandse team, omdat wij onze knaloranje bloesjes aan het aantrekken waren. Bij onze entree zei de voorzitter 'now I can see why you're late' en kregen we een ovatie. Geweldig toch?"

Volgens Beelen is iedereen die de regels begrijpt in staat de puzzels te maken, maar in de loop van het gesprek lijken er toch nog wel wat voorwaarden bij te komen. Echt iedereen? "Nou goed, iedereen die consequent logisch kan denken dan. En om goed te zijn, moet je dat ook snel kunnen. Ervaring speelt hier zeker een rol: je leert de ingangen, de trucjes van een puzzel te doorzien. Ook moet je nooit een aanname verwarren met een zekerheid. En het is belangrijk dat je durft te beginnen. Het is net als met wiskunde. Je lost niet alles in ??n keer op, maar je zet de stappen op papier en zo krijg je uiteindelijk de oplossing. Sommige mensen hebben geen geduld en willen de oplossing 'a la minute' hebben."

Een probleem waar de puzzelsport mee kampt is het imago. In Nederland wordt het puzzelen nogal eens als 'dom tijdverdrijf' gezien. Beelen: "Tijdverdrijf is het zeker, maar dom? Het IQ van de kampioenschappuzzelaar ligt waarschijnlijk flink boven het gemiddelde en de meesten hebben ook een hogere opleiding. Ik vind het leuk om mijn geheugen te trainen. Ik zie een puzzel als een probleem dat een oplossing vergt. Een echte uitdaging dus. Niet dat ik ooit wereldkampioen zal worden, daar ben ik simpelweg niet goed genoeg voor. Maar ik ga er natuurlijk wel voor."

Clarieke Hidden

Re:ageer