Wetenschap - 14 december 2010

Publicatieprijs voor wormenstudie

Wormen verhogen de productie van lachgas in de bodem. Masterstudent Lucas Nebert ontdekte hoe ze dat doen. Hij won er de eerste Publicatieprijs mee.

worm-i-stock.jpg
Wormen stimuleren de emissie van lachgas (N 2 O) in de atmosfeer. Dat effect is al geruime tijd bekend. Maar hoe ze het precies voor elkaar krijgen was tot nu toe niet duidelijk. Wormen produceren zelf namelijk geen lachgas. De Amerikaanse masterstudent (Soil Science) Lucas Nebert heeft dat raadsel overtuigend opgelost. Hij kreeg er vorige week de eerste Publicatieprijs voor uitgereikt. Virtueel tenminste; Nebert is al weer terug naar de VS. Maar diens begeleider Jan Willem van Groenigen licht het belang van Neberts werk graag toe.
Mais
Nebert bekeek wat er gebeurde met plantenresten van mais in bodems met verschillende soorten wormen. Daarbij maakte hij gebruik van plantenresten gelabeld met 15 N, een isotoop van stikstof. Op basis van de verdeling van dit isotoop in de bodem, het vrijkomende lachgas, de wormen zelf en het microbiële bodemleven trok hij zijn conclusies. En die zijn duidelijk: wormen zetten micro-organismen aan om meer lachgas te produceren. Nebert toonde een verhoogde activiteit aan van denitrificerende enzymen die nitraat en nitriet omzetten in lachgas en stikstofgas.
Slijmspoor
Dit effect van wormen op de microbiële activiteit is nu onomstreden aangetoond, legt Van Groenigen uit. 'En dat brengt ons een stap verder in het ophelderen van de mechanismen die ten grondslag liggen aan de uitstoot van lachgas door de bodem.' Het lachgaseffect van wormen komt volgens Van Groenigen door stoffen in het slijmspoor van wormen. Die stoffen beïnvloeden de enzymproductie van bacteriën. Daarnaast is er ook een bodemfysisch effect. Wormen veranderen plaatselijk de bodemstructuur en wormgangen kunnen fungeren als kleine 'schoorsteentjes' die de uitwisseling van gassen met de omgeving makkelijker maken.
Winnaar
De Publicatieprijs van Wageningen Universiteits Fonds wordt dit jaar voor het eerst toegekend. De prijs is bedoeld voor een student die afstudeert op een artikel of een scriptie die is gebaseerd op een artikel. Het werkstuk van Nebert is ingediend bij het tijdschrift Applied and Environmental Microbiology. Volgens Van Groenigen is Nebert een terechte winnaar. 'Hij is een hele slimme en gedreven jongen. De microbiële analyse heeft hij grotendeels zelf ingebracht in ons lab. Daarnaast schrijft hij goed en heeft hij een erg volwassen houding ten aanzien van wetenschap. Hij is een uitzonderlijk goede student.'

Re:ageer