Wetenschap - 5 juli 2001

Promovendus maakt kunstwerk

Promovendus maakt kunstwerk

Filosofen hebben alleen woorden om zich uit te drukken. Maar gaat het om duurzaamheid, dan gaat het juist om daden. Daarom produceerde filosofe Josette Jacobs naast een proefschrift ook een kunstwerk.

Een van de conclusies van Josette Jacobs is dat duurzaamheid geen kwestie is van het zorgvuldig opstellen van verdragen, maar juist van handelen. Ze paste een interpretatiemethode, de hermeneutiek, die normaal gesproken gebruikt wordt om teksten te interpreteren, dan ook toe op handelingen en dingen. Zo kwam ze op het voorbeeld van een dam in de Columbiarivier in de VS, waar een energiebedrijf een dam in plaatste voor duurzame energiewinning. Nadeel was dat de zalmen geen kuit meer konden schieten stroomopwaarts. De oplossing bleek prachtig in zijn eenvoud en volgens Jacobs typisch voor succesvolle oplossingen van duurzaamheidsdilemma's. Een onderhoudsluik in de sluis gaat een keer per jaar open om de zalmen erdoor te laten.

Omdat het haar om daden ging en niet alleen om woorden, wilde Jacobs zelf ook een daad stellen. Het ging haar namelijk om het proces waarin verschillende partijen tot een duurzame oplossing komen. Ze vatte het idee op een kunstwerk in de wereld te brengen. Met subsidie van een ton van energiebedrijf NUON zette ze een kunstenaar aan het werk. Die ontwierp een klassiek beeldhouwwerk. Maar NUON bleek daar niet tevreden mee te zijn. Samen met het energiebedrijf en de kunstenaar kwam ze daarna tot de conclusie dat het ontbroken had aan samenwerking tussen de partijen, wat een illustratie was van de theorie van haar proefschrift. Inmiddels werkt de kunstenaar aan een nieuw ontwerp, wat waarschijnlijk een internetkunstwerk wordt. | J.T.

Re:ageer