Wetenschap - 1 januari 1970

Promovenda vindt achilleshiel van Lysteria

Promovenda vindt achilleshiel van Lysteria

Promovenda vindt achilleshiel van Lysteria


De nieuwe methoden om voedsel te conserveren kunnen als onbedoelde
bijwerking ziektekiemen als Listeria oersterk maken. Ir Henrike Wemekamp-
Kamphuis legde een stukje van het mechaniek bloot waaraan de opgevoerde
bacteriën hun krachten hebben te danken – en ontdekte een zwakke plek.
Listeria’s kunnen verschillende soorten slechte condities overleven.
Sommige van die condities vind je terug in de voedingsindustrie, waar
fabrikanten met minimale behandelingen producten langer goed proberen te
houden zodat de smaak en voedingswaarde beter blijven behouden. Het gevaar
van die milde methoden is echter, dat als kwaadaardige bacteriën het
conserveringsproces overleven, ze misschien sterker zijn dan ze waren
voordat het proces begon.
De promovenda onderzocht twee mechanismen waardoor Listeria’s de condities
overleven: door het aanmaken van stresseiwitten, die de vitale delen van de
cel beschermen tegen kou en hoge druk, en het aanmaken van transporters -
minuscule pompjes, die stoffen buiten de cel door de membraan naar binnen
loodsen. Als Listeria's dreigen uit te drogen, bijvoorbeeld omdat hun zoute
omgeving water aan ze onttrekt, maken ze meer transporters aan die de
bacterie volpompen met betaïne en carnitine. Daardoor stopt het
waterverlies.
Beide reacties, ontdekte Wemekamp-Kamphuis, zijn niet mogelijk zonder een
eiwitje dat sigmafactor-bèta heet. Sigmafactor-bèta is weer een onderdeel
van het enzym RNA-polymerase, dat helpt bij het overbrengen van de
commando’s van het DNA aan de cel.
,,Sigmafactor-bèta lijkt een soort sleutelrol te vervullen in de
stressreacties van de Listeria’’, zegt de onderzoeker. ,,Als je dat eiwit
zou kunnen blokkeren, dan voorkom je misschien niet alleen dat Listeria’s
het conserveringsproces overleven, maar ook dat ze er sterker uit
tevoorschijn komen.’’ |
W.K.

Henrike Wemekamp-Kamphuis promoveert op 21 oktober bij prof. Frans
Rombouts, hoogleraar in de levensmiddelenhygiëne en –microbiologie.

Re:ageer