Wetenschap - 22 februari 2001

Profiel: Plantenziektenkundige Dienst (PD)

Profiel: Plantenziektenkundige Dienst (PD)

Aantal werknemers: 380.

Jaaromzet: veertig miljoen gulden.

Locatie: Geertjesweg 15, Wageningen.

URL: www.minlnv.nl/pd/

Rechtsvorm: onderdeel ministerie van LNV.

Taakveld: De dienst bestrijdt ziekten en plagen in de land- en tuinbouw en het openbaar groen. Inspecteurs van de dienst houden niet alleen de Nederlandse groene gebieden in de gaten, maar doen ook aan im- en exportkeuring van planten.

Toekomst: De dienst start dit jaar een automatiseringsproject. Als dat voltooid is, kunnen inspecteurs in het veld rechtstreeks hun bevindingen in het centrale systeem invoeren. Daarnaast zal oprichting van de Nederlandse Voedsel Autoriteit voor de dienst waarschijnlijk niet zonder gevolgen blijven.

Uitdaging: De internationale richtlijnen waarmee de dienst werkt, worden strenger. Tegelijkertijd liberaliseert de wereldhandel, en verwachten handelspartners ongehinderd te kunnen im- en exporteren. Beide tendensen verzwaren de taak van de dienst. Relatie met Wageningen UR: Tientallen werknemers hebben een Wageningse academische achtergrond. Daarnaast werkt de dienst momenteel samen met onder meer Plant Research International en de leerstoelgroep Agrarische economie. De beroemde Wageningse fytopatholoog Ritzema Bos, waarnaar de gemeente Wageningen nog een weg heeft genoemd, was de eerste directeur van de Plantenziektenkundige Dienst.

De Plantenziektenkundige Dienst heeft een bijzondere interesse voor enkele potentieel desastreuze plantenziekten. In programma's, opgezet op verzoek van Brussel, houden de honderdtwintig inspecteurs van de dienst het bacterievuur, de wratziekte en bruinrot scherp in het oog. Door gegevens te verzamelen, volgen de analisten van de dienst de verspreiding en de ontwikkeling van de ziekten op de voet.

Bacterievuur is vooral in de Italiaanse fruitteelt een probleem. In het ergste geval laat de ziekte een boomgaard achter alsof er een brand heeft gewoed. Besmette bomen en heesters scheiden een slijm af, dat de ziektekiem bevat. Nadat ze met de uitscheiding in aanraking zijn gekomen, brengen vogels de ziekte over. De inspecteurs van de dienst zorgen ervoor dat er geen besmette fruitboompjes of heesters het land in- of uitgaan.

Wratziekte wordt veroorzaakt door een schimmel, die aardappels in een conglomeratie van monsterlijke gezwellen verandert. De ziekte komt in ons land niet zoveel voor: het klimaat is niet nat en niet koel genoeg.

In Nederland is bruinrot de gevaarlijkste van de drie. Bruinrot tast aardappels en verwante gewassen, zoals aubergines aan, en gedijt uitstekend in ons klimaat. Recent ontdekten wetenschappers dat de bruinrotbacterie ook in geraniumachtigen voor kan komen. De dienst besteedt daarom extra aandacht aan de bacterie, om te voorkomen dat de ziektekiem zich via de sierteelt kan verspreiden.

Plant Research International heeft in het verleden voor de dienst onderzocht hoe de bacterie die bruinrot veroorzaakt, zich verspreidt. De ziektekiem bleek zich ook te kunnen verplaatsen via bitterzoet - een plant die veel langs waterwegen groeit. Bitterzoet, ontdekten de onderzoekers, kan fungeren als een gastheer voor de bacterie. Het bestrijden van deze plant zou een manier kunnen zijn om de verspreiding van bruinrot tegen te gaan.

Wageningen UR heeft voor de Plantenziektenkundige Dienst vaker onderzoek gedaan naar ziekten. Het LEI ontwikkelde bijvoorbeeld - samen met de dienst - een model dat de economische schade van plantenziekten in de glastuinbouw becijferde. Onderzoekers van Wageningen Universiteit maakten, met subsidie van STW, een model dat berekende hoe de kans op besmetting met de aardappelziekte Phytophthora infestans samenhing met de hoeveelheid bestrijdingsmiddelen. Het STW droeg ook bij aan het onderzoek van de Wageningse virologen die voor de dienst een test ontwikkelden voor het tomatenstippenvirus. | W.K.