Wetenschap - 21 juni 2001

Profiel: Louis Bolk Instituut

Profiel: Louis Bolk Instituut

Aantal werknemers: 35.

Jaaromzet: 3,5 miljoen gulden.

Locatie: Hoofdstraat 24, Driebergen.

URL: www.louisbolk.nl.

Rechtsvorm: Stichting.

Taakveld: Het Instituut is in 1978 opgericht om vragen over biologische landbouw en antroposofische producten te beantwoorden. Louis Bolk is zich daarna steeds meer op onderzoek gaan toeleggen.

Toekomst: Het Louis Bolk Instituut groeit. Vooral de hausse in de biologische voeding fungeert als aanjager van die groei. Dat blijkt ook uit de cijfers. De projecten die onder de landbouwpoot vallen, brengen vrij gemakkelijk geld in het laatje, maar dat geldt niet voor de medische en de gezondheidskundige projecten.

Uitdaging: Het instituut komt voort uit de antroposofie. Die leer, ontwikkeld door Rudolf Steiner, is nog steeds een belangrijke steunpilaar en inspiratiebron, maar valt moeilijk te rijmen met 'wetenschappelijke objectiviteit'. Het instituut zit tussen twee vuren. Afstand nemen van de bron zal Louis Bolk gedeeltelijk van zijn achterban vervreemden. Het blijven volgen van de antroposofie veroordeelt het instituut echter tot de obscuriteit.

Relatie met Wageningen UR: Onderzoekers van Plant Research International, Alterra, Praktijkonderzoek, de leerstoelgroepen Biologische bedrijfssystemen, Bodembiologie, Fokkerij en genetica en Technologie en agrarische ontwikkeling hebben de laatste jaren met Louis Bolk samengewerkt.

Het Louis Bolk Instituut is uitgegroeid tot een serieuze speler, een partner van regionale, nationale en Europese overheden. Het ministerie van LNV is steeds meer onderzoek van het instituut gaan betalen, dat steeds vaker wordt verricht door erkende wetenschappers. Toch blijft Louis Bolk trouw aan Rudolf Steiners antroposofie, de basis van de biologisch-dynamische beweging. Zeker in de gezondheidspoot van het instituut, de afdeling Gezondheidszorg en voeding, blijft de invloed van Steiner merkbaar. De afdeling verkocht tot voor kort de omstreden bloedstollingstesten aan antroposofische artsen en andere alternatieve genezers. Die namen bloed af van hun cli?nten en stuurden het op naar Louis Bolk, waar onderzoekers het lieten stollen. Uit een fotootje van dat geronnen bloed zouden de genezers allerlei details over de gezondheid kunnen aflezen. Sinds 1999 wordt de test door een aparte organisatie gemaakt.

De afdeling Gezondheidszorg en voeding heeft lang nauw samengewerkt met de Stichting Antroposofisch Medisch Onderzoek. Een deel daarvan is onlangs opgegaan in het Louis Bolk Instituut, een ander deel, dat de antroposofische benadering in de gezondheidszorg propageert, is apart blijven voortbestaan. Zo voorkomt het instituut dat het te veel wordt vereenzelvigd met de antroposofie.

Steiner bedacht de antroposofie in de eerste helft van de twintigste eeuw op basis van de occulte theorie?n van Blavatsky, N?el en andere esoterici die toen populair waren. Volgens die leer is de fysieke werkelijkheid een product van de geest. Dat uitgangspunt heeft consequenties voor onderzoek. Het idee van een objectieve onderzoeker, die de werkelijkheid achterhaalt zonder daar invloed op uit te oefenen, past daar niet in. Zo iemand zou juist door de twijfel in zijn geest proeven kunnen laten mislukken. Daarom mochten sceptische wetenschappers geen onderzoek naar antroposofische zaken als biodynamische landbouw doen. Een scepticus zou bij wijze van spreken, alleen al door een veld met biodynamische groenten te betreden, met zijn agressieve geest de planten de dood injagen, aldus de hard liners. Sommige biodynamische voormannen en -vrouwen vinden dat tot op de dag van vandaag. Hoewel zij door de opkomst van realistischer stromingen niet meer synoniem zijn met 'de' biologische landbouw, zie je aan de worsteling binnen organisaties als het Louis Bolk Instituut hoe ver hun invloed nog reikt.

Volgens critici verwaarloost het 'trage' en 'starre' Wageningen de biologische landbouw, en mist het zo de aansluiting met 'wat de maatschappij wil'. Die kritiek gaat voorbij aan de invloed van Steiner in de biologische landbouw. | W.K.

Re:ageer