Wetenschap - 25 januari 2001

Profiel: Avebe

Profiel: Avebe

Aantal werknemers: 27.000.

Jaaromzet: 1700 miljoen gulden.

Locatie: Veendam.

URL: www.avebe.com.

Rechtsvorm: Co?peratie.

Taakveld: Avebe produceert en ontwikkelt producten op basis van aardappelen. Avebe's belangrijkste product was vanouds aardappelzetmeel. Tegenwoordig maakt het concern ook stoffen voor de bouw, de olie- en gaswinning, de textielindustrie en lijm. De Wageningse amylopectine-aardappel had voor Avebe grondstoffen voor de textielindustrie moeten maken.

Toekomst: Avebe ontwikkelt steeds meer hoogwaardige producten. Binnen de voedingstak van het concern kun je dan denken aan suikers voor sportdranken, vetwerende coatings voor frites of bindstoffen voor snoepgoed. Daarnaast vindt al twintig procent van Avebe's investeringen buiten Europa plaats. In Zuid-Oost Azi? en Zuid-Amerika maken vestigingen van het bedrijf zetmeel op basis van cassave en tarwe.

Uitdaging: Avebe moet nieuwe markten en producten gevonden hebben als in 2006 de Eurosubsidies op aardappelzetmeel ophouden of worden teruggeschroefd.

Relatie met Wageningen UR: Innovatie is de voorwaarde voor het overleven van Avebe. De daarvoor benodigde technologie komt niet alleen van de honderdkoppige researchafdeling van Avebe, maar ook van Wageningen UR. Daarom promoveren er geregeld Wageningse aio's op onderzoek dat ze voor Avebe uitvoeren.

Het verbod op het gebruik van diermeel in veevoer komt voor Avebe als een geschenk uit de hemel. Het concern heeft namelijk een uitstekend alternatief voor diermeel: aardappeleiwit. Aardappeleiwit is zo hoogwaardig, dat het in allerlei speciale voedingsmiddelen - voor vegetarische atleten of pati?nten die herstellen van een zware ingreep - niet zou misstaan. Nadeel is alleen dat het ge?soleerde eiwit voor mensen afgrijselijk smaakt, en zich moeilijk laat verwerken. Als bestanddeel voor veevoer voldoet het echter. Twintigduizend ton per jaar wil Avebe gaan maken. Misschien wel meer, want sinds het verbod op diermeel is ingegaan, is de prijs van aardappeleiwit met tientallen procenten gestegen.

Wageningen was nauw betrokken bij het aardappeleiwit, dat Avebe nu als 'Protastar' op de markt brengt. Wageningse onderzoekers van wat nu de leerstoelgroep Diervoeding is, ontdekten voor Avebe de mogelijkheden van het plantaardige eiwit. Eerder hadden Wageningse milieutechnologen al een manier gevonden om het eiwit goedkoop te isoleren, zodat het niet meer geloosd hoefde te worden - want de voedingsstof ging oorspronkelijk door voor industrieel afval.

Recenter werkten promovendi van de Wageningse voedings-, veevoedings- en levensmiddelenprofessoren Verstegen, Hautvast, Voragen en Rombouts samen aan een grootschalig onderzoeksproject naar niet-verteerbare oligosacharides: stoffen die scheikundig gezien bij de koolhydraten horen, maar zich in het lichaam gedragen als vezels. De Wageningers onderzochten toen of dit soort stoffen, die je bijvoorbeeld kunt winnen uit aardappels, de gezondheid kunnen verbeteren. Toegevoegd aan veevoer bleken ze de groei van goedaardige bacteri?n te stimuleren, en zo kwaadaardige micro-organismen te verdringen. Daardoor worden antibiotica overbodig.

Het project is inmiddels afgesloten, maar Avebe en Wageningen werken nog steeds samen op het gebied van voeding - onder meer in het Wageningen Centre for Food Sciences.

Andere Wageningse partners van Avebe zijn Plant Research International en het laboratorium voor Plantenveredeling. Die samenwerking mondde uit in de roemruchte amylopectine-aardappel. De transgene aardappel strandde uiteindelijk in een onontwarbare kluwen van nationale en Europese regelgeving. Milieuminister Pronk heeft nog steeds geen definitief 'ja' of 'nee' laten horen, en volgens Avebe's contacten in de Haagse beslissingsarena blijft dat voorlopig zo. Of Wageningse veredelaars bezig zijn met nieuwe gemodificeerde aardappels kan Avebe bevestigen noch ontkennen. "We hebben altijd gezegd dat we door zullen gaan met innoveren', aldus zegsman Harry Jasken. En dat is meteen alles wat hij erover kwijt wil. | W.K.

Re:ageer