Wetenschap - 1 januari 1970

Professor Lucas Horst

Professor Lucas Horst

Professor Lucas Horst: Irrigatiesystemen moeten eenvoudiger

Bijzonder veel irrigatieprojecten mislukken. De oplossing ligt niet in meer high-tech, maar juist in een vereenvoudiging van irrigatiesystemen. Dit stelde prof. ir Lucas Horst, emiritus-hoogleraar irrigatie en waterbouwkunde, vorige week tijdens een seminar in De Wereld naar aanleiding van zijn nieuwe boek The dilemmas of water division. Hij licht zijn stelling toe


Mislukken er echt zoveel irrigatieprojecten?

Je kunt het van twee kanten bekijken. De afgelopen vijftig jaar is de irrigatie wereldwijd sterk toegenomen, waardoor de agrarische productie enorm is gestegen. Vanuit dit oogpunt is irrigatie een succes. Maar hoe wordt de technologie gebruikt? Een heleboel projecten zorgen weliswaar voor een hogere productie, maar uit ontwerpoogpunt schort er nogal wat aan. Het water wordt niet verdeeld zoals de ontwerpers voor ogen hebben.

Wat is de oorzaak hiervan?

Er wordt ontworpen vanuit een optiek die niet de werkelijkheid voorstelt. Ontwerpers worden zelden geconfronteerd met wat er in het veld gebeurt. Vaak zijn buitenlandse ingenieurs ook al weg voordat het project af is. De meeste irrigatieprojecten in de derde wereld zijn uitgevoerd door westerse ingenieurs. Inmiddels zijn er wel meer lokale ingenieursbureaus actief, maar die houden veelal nog vast aan de vastgeroeste ideeën van de westerse scholen.

Welke fouten maken de ontwerpers?

Ze doen foute aannames over hoe de irrigatiewerken bediend worden. De irrigatiesystemen die zij ontwerpen bestaan uit kanalen met beweegbare schuiven op plaatsen waar kanalen zich opsplitsen. De bedoeling is dat hiermee de hoeveelheden water regelmatig worden bijgesteld, zodat rekening kan worden gehouden met de variërende waterbehoefte van gewassen door het jaar heen.

Op papier een prima ontwerp. Maar de lokale irrigatiedienst kan dit ingewikkelde systeem vaak niet bedienen. De irrigatiedienst verdeelt het water ook vaak anders dan de ontwerpers voor ogen hebben. De technici worden bijvoorbeeld omgekocht door machtige boeren. Daarnaast grijpen boeren vaak eigenhandig in. Ze openen of vernielen schuiven om de stroom water naar hun eigen akkers te leiden. Met als gevolg dat het hele systeem in duigen valt. Want als je op oon knooppunt de waterverdeling verandert, verander je de hele waterverdeling benedenstrooms. In feite werken beweegbare schuiven alleen in gebieden waar boeren een goede discipline hebben en niet kampen met watertekorten. Dan grijpen ze niet zo snel in het systeem in.

Hoe kan simplificering de kans op slagen vergroten?

In plaats van de waterverdeling steeds bij te stellen met schuiven, kun je op knooppunten het water zo verdelen dat de hoeveelheden proportioneel zijn met het areaal land dat erachter ligt. Je legt de waterverdeling dan vast. In gebieden met sterk fluctuerende afvoer krijgen boeren dan weliswaar een variërende hoeveelheid water, maar ze weten in elk geval dat ze krijgen waar ze recht op hebben. Gouvernementele irrigatieprojecten zijn zelden op dit eenvoudige principe gebaseerd. Traditionele irrigatiewerken wel, zoals in de Andes, Noord-Afrika, Jemen en Nepal.

Zien andere waterbouwkundigen ook de noodzaak van simplificering?

Hervo Plusquellec, irrigatieadviseur van de Wereldbank, zei tijdens het seminar positiever tegenover simplificering te staan dan een aantal jaren geleden, omdat hij vele irrigatieprojecten in Azië zag mislukken. Ook David Seckler, directeur van het Internationale Watermanagement Instituut, toonde grote interesse. Ik denk in ieder geval dat ik een discussie op gang heb gebracht. H.B

Re:ageer