Wetenschap - 1 januari 1970

Prof. Willem B.van Muiswinkel, hoogleraar Celbiologie en immunologie

Prof. Willem B.van Muiswinkel, hoogleraar Celbiologie en immunologie

Prof. Willem B.van Muiswinkel, hoogleraar Celbiologie en immunologie


‘Het gaat dramatisch mis met de grote roofvissen'

Ze waren hem nog niet vergeten bij de Tros, de professor die vier jaar
geleden kwam vertellen dat vissen wel degelijk pijn voelen. Zaterdagmorgen
17 mei was professor Willem van Muiswinkel weer te gast bij Tros-radio.
Deze keer ging het over de penibele situatie waarin grote roofvissen in de
wereldoceanen zich bevinden door overbevissing. We moeten minder tonijn
eten, want anders...

In een recent artikel in Nature waarschuwden twee Canadezen om haast te
maken met de bescherming van vooral tonijnen en zwaardvissen. De kans is
groot dat die over tien jaar zullen zijn uitgestorven.
,,Het gaat dramatisch mis met de grote roofvissen,'' aldus Van Muiswinkel.
,,De schepen waarmee de Japanners die roofvissen vangen zijn voorzien van
kilometers lange lijnen met zijlijnen met honderd haken eraan. Ik was nogal
geschokt toen ik het artikel van die twee Canadese wetenschappers las. Ze
hebben vanaf 1952 de vangsten bijgehouden in verschillende delen van de
Atlantische, Indische en Grote Oceaan en constateerden een grote
achteruitgang van de vispopulaties. Er is nog maar tien à vijftien procent
over van de oorspronkelijke populatie. En passant vangen ze ook haaien. Het
hangt van de cultuur van een land af of die haaien ook gegeten worden. Vaak
snijden ze de vinnen eraf voor haaienvinnensoep en gooien het dier weer
terug in zee. De situatie is net als destijds bij de walvissen. Als we zo
doorgaan, hebben we over tien jaar deze soorten niet meer in de oceanen.
Dat kan een enorm effect hebben op de kustgebieden. Het kan ook zijn dat de
ene populatie de andere meesleept. Dat kan elk normaal mens op zijn vingers
natellen, daar hoef je geen bioloog voor te zijn.''
Het zijn echter niet alleen de Japanners, ook de Noordamerikanen en wij,
Nederlanders en de Scandinavische landen vissen de zee leeg; de kabeljauw
lijdt daar ernstig onder.
,,Wij eten tonijn in blik,'' aldus Van Muiswinkel. ,,Dat doet de Japanner
beslist niet. Die wil de tonijn vers, liefst zó uit de zee. Eén volwassen
tonijn weegt wel duizend kilo en is op de Japanse markt honderdduizend
dollar waard. Per honderd haken halen ze tegenwoordig in bepaalde gebieden
maar twee tonijnen op. Maar dat is wel tweehonderdduizend dollar, daar kan
weer een schip van worden gebouwd. Nee, het artikel was niet bemoedigend;
triest eigenlijk. Sommige gedeelten van de zeeën zijn al zo leeggevist, dat
men er niet eens meer heen gaat. We moeten echt geen tien jaar meer
wachten, maar nu handelen, dan zijn ze misschien nog te redden.''
Hij toont een aantal grafiekjes die bij het bewuste artikel in Nature zijn
afgedrukt. ''Die komen regelrecht uit een Japans rapport. Ze wisten dus al
hoe de vangst was teruggelopen. Van honderd haken met tien à vijftien
tonijnen naar één à twee per honderd haken. En ze hebben er dus niets aan
gedaan! Die Canadezen verdienen alle lof, die hebben dat heel goed opgepikt
en berekend.''
,,Er zit ook een positieve kant aan de visserij. In sommige streken weet de
lokale bevolking daar handig mee om te gaan, bijvoorbeeld in sawa's,
(rijstvelden), waar de jonge rijstplantjes in water worden geplant. Dat
water komt van riviertjes of meertjes en de vissen die daarin zwemmen komen
in de sawa's terecht. Ze groeien daar verbazend snel en zo is er een
dubbele oogst, want de bevolking vangt de vissen voordat ze weer verder de
rivier op zwemmen. Dus hebben ze rijst en als eiwitbron de vissen. Ricefish
worden ze genoemd.''
In tegenstelling tot negatieve geluiden over aquacultures, de
viskwekerijen, is Van Muiswinkel daar toch positief over. ,,Er is
wereldwijd een enorme behoefte aan vis. Zalm wordt al op grote schaal
gekweekt. In Scandinavië vaccineren ze de zalm, dat gebeurt in grote
watertanks waarin het vaccin wordt gedaan. Daar blijven de jonge zalmen
twee minuten in. De grotere worden per injectiespuit behandeld en het gaat
daar heel goed. Want, dat geldt ook voor de boeren: een gezond dier
produceert het best!
In Australië zijn ze bezig met het vangen van jonge tonijnen, die in grote
netten worden gezet en opgefokt. Het is wel heel kwetsbaar, want als je de
oudere dieren uit de oceaan haalt, komen er geen jongen meer; in
gevangenschap planten ze zich nog niet of nauwelijks voort.''
Dieren zijn heel sociaal en hebben gezelschap nodig: ,,Dat geldt zelfs voor
de karpers in Zodiac. Daar doen we er drie bij elkaar. Dieren hebben elkaar
nodig. Ze hebben net zulke basisprincipes als wij.''

Lydia Wubbenhorst

Fotobijschrift:
Wim van Muiswinkel: ,,Als we zo doorgaan, hebben we over tien jaar deze
soorten niet meer in de oceanen. Dat kan elk normaal mens op zijn vingers
natellen, daar hoef je geen bioloog voor te zijn. | Foto Guy Ackermans

Re:ageer