Wetenschap - 1 januari 1970

Prof vertrekt vanwege ziekte en frustratie om reorganisaties

Prof vertrekt vanwege ziekte en frustratie om reorganisaties


Prof. Jan Goudriaan ging onlangs met vervroegd pensioen. In de eerste
plaats vanwege zijn chronische ziekte, maar opeenvolgende reorganisaties
hebben hem ook van de universiteit losgeweekt.

,,Ik ben niet rancuneus. Ik ben altijd goed behandeld en heb ook niet op
een klagerige wijze afscheid genomen.’’ Prof. Jan Goudriaan, persoonlijk
hoogleraar bij de leerstoelgroep Plantaardige Productiesystemen, put zich
uit in nuanceringen van zijn verhaal. Maar vindt ook - en dat benadrukt ook
collega prof. Ken Giller - dat zijn verhaal wel gehoord mag worden. ,,Mijn
chronische ziekte is niet aan de universiteit te wijten, maar het is wel zo
dat ik zonder de demotiverende reorganisaties en de verdere afbraak van
ondersteuning en financiering nog op halve kracht zou werken.'' Goudriaan
is een internationaal hoog aangeschreven wetenschapper die veel
publiceerde. In de woorden van collega en leerstoelhouder Giller: ,,Hij is
waarschijnlijk een van de meest briljante en internationaal best bekende
professoren die Wageningen heeft gehad. Dat hij nog gewerkt had als er geen
reorganisaties waren geweest is een nogal tragische conclusie voor de
universiteit, want hij is pas 57 jaar en publiceerde nog erg actief.’’
Goudriaan heeft een chronische longaandoening die hem het afgelopen jaar
veel last bezorgde en gedeeltelijk het werken onmogelijk maakte. Goudriaan
daarover: ,,Van stress ga je geen bloed ophoesten. Maar ben je eenmaal zo
ziek als ik, dan wordt het door stress wel erger.’’

Samenwerking
Goudriaan heeft een loopbaan achter de rug die gekenmerkt wordt door veel
samenwerking tussen universiteit en DLO. Zelf werd hij in de jaren zeventig
aangenomen door de vermaarde hoogleraar theoretische productie-ecologie
prof. Kees (C.T.) de Wit. Hij werd gedetacheerd bij het toenmalige IBS
(Instituut voor Biologisch en Scheikundig Onderzoek van Landbouwgewassen),
wat later AB-DLO (Instituut voor Agrobiologisch en
Bodemvruchtbaarheidsonderzoek) en nog later Plant Research International
werd. Later werd hij persoonlijk hoogleraar bij de leerstoelgroep
Plantaardige Productiesystemen. Goudriaan: ,,De samenwerking tussen DLO en
universiteit was altijd pragmatisch en gebaseerd op overeenkomsten. Toen
kwam het idee van een fusie tussen universiteit en DLO in Wageningen UR.
Sindsdien is de samenwerking tussen beiden wat mij betreft slechter
geworden. Omdat er verschillende tarieven moeten worden gerekend in een en
dezelfde organisatie.’’
Ook de vorming van de kenniseenheden is Goudriaan een doorn in het oog.
Zijn expertise is de combinatie van gewasecologie, micrometeorologie en
bodemkunde. Met bijvoorbeeld aandacht voor het meten van het microklimaat
rondom planten, simulatie van gewasgroei en de opname van koolstof om het
broeikaseffect tegen te gaan. Die kruising van verschillende vakgebieden
was bij geen van de kenniseenheden onder te brengen. Hij werd als
persoonlijk hoogleraar bij het departement Plantenwetenschappen herplaatst
in een positie die maar gedeeltelijk bij hem paste. Inhoudelijk had een
persoonlijk hoogleraarschap ergens tussen de kenniseenheden in hem beter
gepast. ,,En zo werk ik in praktijk ook. Mensen plooien naar nieuwe
omstandigheden. Maar juist daarom zijn veel reorganisaties niet nodig. Dat
hoeft niet van boven af opgelegd te worden.’’ Goudriaan vindt de
scheidslijnen tussen de kenniseenheden kunstmatig. ,,Er zijn een soort
faculteiten door gecreëerd die de samenwerking tussen vakgebieden
belemmert.’’

Waardeloos
Eerder al, in 1999, werd het departement Plantenwetenschappen
gereorganiseerd. Wat voorheen een eenheid was, vertelt Goudriaan, werd nu
verspreid over verschillend groepen. Veel mensen zijn daarbij geschaad,
zegt Goudriaan. Temeer omdat tegelijkertijd ook de studierichtingen
gereorganiseerd werden. Terwijl de mensen uit elkaar gedreven werden,
moesten ze wel een nieuwe studierichting maken.
De universiteit houdt zich nu te weinig aan haar eigenlijke taak, namelijk
onderwijs geven en onderzoek doen, vindt Goudriaan. ,,Al die
privatiseringen van het facilitair bedrijf en de bibliotheken zijn toch
waardeloos. Dat kost alleen maar meer geld. Bovendien, we zijn geen
bedrijf. Ook de terminologie bij DLO, waar ook de universiteit nu mee te
maken krijgt: business units. Dat is gewoon bedrijfje spelen.’’
Vooral de houding van de raad van bestuur steekt Goudriaan. ,,Ik heb hier
dertig jaar gewerkt. Al die tijd hebben de bestuurders nooit de moeite
genomen werkelijk op de werkvloer te kijken hoe de zaken gaan, zegt hij.
,,Tijdens de reorganisatie van het departement kwam het college van bestuur
met haar hele hofhouding langs. Maar alleen om met de profs te praten. Dat
zien zij als werkvloer.’’ Het ware beter als de bestuurders meer tijd
zouden uittrekken om de stemming echt te peilen, in plaats van een kostbaar
werkdrukonderzoek uit te laten voeren, vindt Goudriaan. ,,Ze zouden ook
eens zelf achter in de collegezaal moeten gaan zitten. Dit managen op
afstand werkt niet.’’ Maar, weet Goudriaan ook: ,,Ik ben zelf geen
bestuurder en ik vind het moeilijk om hen hard te kritiseren. Want ik sta
zelf niet voor de taak deze organisatie te leiden. ’’

Ondersteunen
,,Ik draag de universiteit een warm hart toe’’, voegt Goudriaan er aan toe.
,,Juist daarom grijpt het je aan als dingen slechter gaan. Neem
bijvoorbeeld de gebouwen van de universiteit op de berg die verkwanseld
zijn aan een projectontwikkelaar. Het lijkt mij allemaal te veel op
veranderdrang van managers. Elke manager lijkt hier iets te moeten nalaten.
Een werkelijk grote prestatie van een bestuurder zou het zijn als hij enkel
het personeel zou ondersteunen. Want zij doen het werk. Nu blijft de tent
draaien ondanks, en niet dankzij de bestuurders van bovenaf.’’

Joris Tielens

Fotobijschrift:
Goudriaan deed onder meer onderzoek naar de invloed van het microklimaat op
landbouwgewassen in kleine broeikastjes (Open-Top Chambers). Onderzoek op
het grensvlak van milieu- en landbouwwetenschappen en dat moeilijk onder de
vlag van een kenniseenheid is onder te brengen. | Foto Guy Ackermans

Re:ageer