Wetenschap - 27 juni 2002

Privatisering waterverdeling leidt niet tot zuinig gebruik

Privatisering waterverdeling leidt niet tot zuinig gebruik

Marktwerking in de waterverdeling in Mexico leidt niet tot effici?nter watergebruik. Wie beweert van wel ? en dat zijn vrijwel alle grote financiers in de ontwikkelingssamenwerking ? maakt zich schuldig aan propaganda, zegt dr Wim Kloezen.

Begin jaren negentig was de Mexicaanse overheid een van de eersten die de verantwoordelijkheid voor het verdelen van water overdroeg aan private watergebruikorganisaties. Daarbij moeten boeren in klinkende munt betalen voor het water, en mogen ze het water onderling verhandelen.

Volgens de Mexicaanse overheid en de Wereldbank zorgt deze marktwerking in het beheer van irrigatiewater voor een effici?nter watergebruik. Wie water verkoopt zal een zo hoog mogelijke prijs rekenen, is het idee. Dat garandeert dat er zuinig mee omgesprongen wordt. Het tegendeel blijkt echter uit onderzoek van dr Wim Kloezen. De prijzen voor water gingen niet omhoog. Waterbeheerders kunnen wel goed rekenen, maar ze houden met meer zaken rekening dan alleen met geld. Zo laten ze bijvoorbeeld gebruikers minder betalen voor water in ruil voor politieke gunsten. Ook gebruikers zien water niet als economisch goed. Kopers en verkopers van water leggen niet alleen financieel rekenschap af, maar ook sociaal, politiek en bestuurlijk, stelt Kloezen. Privatisering betekent daarom geen vrijwaring van corruptie, zoals de Wereldbank wel wil doen geloven.

Kloezen mat voor het eerst de werkelijk gebruikte hoeveelheid water voor irrigatie, en vergeleek dat met de hoeveelheden die door de managers gepland en door de waterverdelers gerapporteerd werden. De geplande en gerapporteerde hoeveelheden kwamen met elkaar overeen, maar de feitelijke hoeveelheid water die door de kanalen stroomde was soms twee keer zo groot.

De privatisering van de irrigatie in Mexico staat model voor andere landen met dezelfde plannen. Volgens Kloezen laten zijn bevindingen zien dat het Mexicaanse model niet gekopieerd worden naar elders omdat ieder irrigatieproject eigen regels verdient. | J.T.

Dr Wim Kloezen promoveerde op 17 juni bij prof. Linden Vincent, hoogleraar irrigatie en waterbouwkunde.

Re:ageer