Wetenschap - 11 maart 1999

Portret, Fred van Eeuwijk

Portret, Fred van Eeuwijk

Portret, Fred van Eeuwijk


Stel je hebt twee tarwerassen, A en B. Ras A doet het goed in NoordNederland en ras B in Zuid-Nederland. Die omkering van superioriteit in relatie tot een verandering in het milieu noemt men genotype x milieu-interactie. Eigenschappen als opbrengst en resistentie ontstaan door een wisselwerking tussen de genetische samenstelling en het milieu. In het voorbeeld heb je een sterke aanwijzing dat temperatuur een kritische milieuvariabele is. Het is onze taak die kritische milieuvariabelen te achterhalen.

In veel gebieden van Afrika en Azië brengen West-Europese rassen weinig op. Het zou het beste zijn om de rassen ter plaatse te ontwikkelen, maar daarvoor ontbreken vaak de financiën en de infrastructuur. Daarom proberen we hier zoveel mogelijk grip te krijgen op hoe rassen reageren op milieuveranderingen, in de hoop te kunnen voorspellen welke rassen onder marginale of low input-omstandigheden een zeker opbrengstminimum kunnen garanderen.

Je probeert erachter te komen op welke manieren rassen afhankelijk zijn van milieuomstandigheden. Daarbij gaat het om gigantische databestanden. De nakomelingen van bepaalde kruisingen worden onder vele omstandigheden getoetst. Het gaat soms wel om twee- tot vierhonderd rassen op veertig tot vijftig verschillende locaties, waar drie tot tien jaar proeven worden gedaan. Bovendien is er veel bekend over de klimatologische en de bodemomstandigheden en de genetische samenstelling van de rassen. Het analyseren en interpreteren van al die gegevens vereist speciale statistische technieken die zelfs voor goede onderzoekers moeilijk meer zijn bij te benen. Wij proberen met die technieken inzicht te krijgen in de onderliggende structuren.

Het zoeken naar de bepalende factoren voor de variatie in de rassen is vanuit puur statistisch oogpunt soms als het zoeken naar een speld in een hooiberg. Daarom maken we eerst in heel nauw overleg met de veredelaars en de plantenfysiologen een eerste versie van het statistische model. Dat werkt efficiënter.

Re:ageer