Wetenschap - 1 januari 1970

Popeye’s darmwand is ijzersterk

Uit praktisch alle studies blijkt dat een hoge inname van vlees de kans op darmkanker drastisch verhoogt. Onderzoekers van het WCFS en het Edese onderzoeksinstituut Nizo hebben nu ontdekt dat groente met veel bladgroen dit schadelijke effect van vlees volledig tenietdoet. Dat schrijven ze in het tijdschrift Carcinogenesis.

Wie veel rood vlees eet zoals varkens- en rundvlees, of processed meat zoals Smac, salami en knakworsten, heeft meer kans om darmkanker te krijgen. In Westerse samenlevingen, waar vlees nog steeds het hart van de maaltijd vormt, is darmkanker dan ook één van de meest voorkomende vormen van kanker.
Hoe vlees darmkanker veroorzaakt is niet duidelijk. Een populaire theorie zoekt de oorzaak in stoffen die ontstaan bij het bakken van vlees, de heterocyclische amines. Dat die verbindingen werkelijk zo gevaarlijk zijn, is minder waarschijnlijk geworden nadat onderzoekers ontdekten dat die verbindingen in hogere concentraties ontstaan bij het bakken van kip dan bij het bakken van rundvlees. Daarom onderzoekt WCFS een andere verdachte stof in rood vlees: de organische ijzerverbinding haem (spreek uit: heem).
De onderzoekers beschrijven in hun publicatie dat ze ratten een dieet gaven dat lijkt op dat wat de gemiddelde westerling binnenkrijgt. Een controlegroep kreeg voer zonder haem. De darminhoud van ratten die haem hadden gekregen beschadigde de darmwand, ontdekten de onderzoekers, zodat de cellen van die darmwand zich vaker moesten delen. Daardoor stijgt waarschijnlijk de kans dat er afwijkende darmcellen ontstaan, die zich ontwikkelen tot kankercellen.
Toen de onderzoekers de proeven herhaalden met voer waaraan ze ook spinazie hadden toegevoegd, verdween het effect volledig. De keuze voor spinazie was niet toevallig. Uit epidemiologische studies blijkt dat een hoge consumptie van groene groenten, en vooral van bladgroenten, de kans op het ontstaan van darmkanker verkleint. Werkzame stof is waarschijnlijk het bladgroen of het chlorophyl, ontdekten de Wageningers toen ze de spinazie vervingen door pure chlorophyl en daarmee dezelfde resultaten behaalden.
Wat het bladgroen precies doet, werd duidelijk toen de onderzoekers de uitwerpselen van hun proefdieren analyseerden. In de keutels van de ratten die haem en spinazie of puur bladgroen kregen, vonden de onderzoekers meer onveranderde haem terug dan in de keutels van ratten die alleen haem hadden gekregen. Kennelijk voorkomt bladgroen dat het organische ijzer wordt omgezet in een andere stof – en is het die andere, nog onbekende stof, die in de darmen de cellen aantast. Pogingen van de Wageningers om de structuur van die stof te achterhalen zijn mislukt. Ze noemen hem voorlopig haem factor.
De onderzoekers vermoeden dat het gevonden verband tussen haem, bladgroen en darmkanker ook geldt voor mensen. Ze merken daarbij wel op dat hun ratten meer bladgroenten kregen dan mensen doorgaans op hun bord vinden. Als de proefdieren mensen waren geweest, dan hadden ze dagelijks bijna een halve kilo spinazie genuttigd. De onderzoekers gaan nu werken aan proeven met minder chlorophyl. / WK

Re:ageer