Wetenschap - 7 oktober 2013

Popeye peulvrucht

tekst:
Albert Sikkema

Promovendus Renu Singh wilde peulvruchten met verhoogde concentraties ijzer en zink maken om de bloedarmoede in India te verminderen. Dat is nog niet gelukt, nieuwe technieken moeten uitkomst bieden.

Mungbean is een populaire peulvrucht in India, omdat je het gewas goed in rotatiesystemen met granen kunt verbouwen en het goed past in het overwegend vegetarische dieet op het Indiase platteland. Probleem is wel dat deze diëten te weinig micronutriënten als ijzer, calcium, vitamine A en zink bevatten. Die tekorten leiden tot ondervoeding, wat zich onder meer uit in bloedarmoede. Je kunt zulke micronutriënten in potjes verkopen als voedingssupplement, maar dan bereik je de plattelandsbevolking maar gedeeltelijk. Je kunt er ook voor zorgen dat de voedselgewassen, zoals mungbean, meer micronutriënten vastleggen. En daar richtte Singh zich op.

Singh selecteerde 92 mungbeanvariëteiten en beoordeelde die op hun landbouwkundige eigenschappen (opbrengst en ziekteresistentie) en op hun ijzer- en zinkgehalte. Daaruit bleek dat de hoeveelheden nuttige micronutriënten sterk verschilden. De hoeveelheid ijzer in de bonen liep uiteen van 1,6 tot 9,3 milligram per 100 gram, de zinkconcentratie van 1,5 tot 3,9 milligram. Via een kruisingsprogramma wilde Singh de bonen met een goede opbrengst en hoge concentraties zink en ijzer selecteren.

Bij die kruisingsproeven lukte het haar echter niet om te achterhalen welke genensetjes verantwoordelijk zijn voor de hoge ijzer- en zinkwaarden. Dergelijke DNA-merkers heb je nodig om snel en gericht te kunnen veredelen. ‘Dat was een tegenvaller’, zegt Sjaak van Heusden, de begeleider van Singh. Maar hij denkt dat de nieuwe generatie technieken om de DNA-volgorde te bepalen, uitkomst gaat brengen.

Of dat vervolgonderzoek er komt, is nog niet duidelijk. Het onderzoek van Singh is gefinancierd door het Indiase Department of Biotechnology en het Inref-programma van Wageningen UR. Of de Indiase overheid vervolgonderzoek gaat financieren, weet Singh niet. Het onderzoek maakte deel uit van het Telfun-programma (www.telfun.info), waarin Wageningen UR ook onderzoek in Equador, Ghana en Benin op het gebied van peulvruchten ondersteunde. Net als Singh kijken deze onderzoekers naar de concentratie micronutriënten van peulvruchten.

Renu Singh promoveerde op 30 september bij Richard Visser, hoogleraar Plant Breeding


Re:ageer