Wetenschap - 1 januari 1970

Plantibody uit tabak remt diarree bij kip

Kippen wapenen tegen diarree door ze voer te laten eten met antilichamen die door planten geproduceerd worden. Het is promovenda ir Willemien Wieland gelukt om deze grootschalige passieve immuuntherapie met ‘plantibodies’ toe te passen. De antilichamen tegen de darmparasiet worden nu nog wel geproduceerd door ‘tijdelijk transgene tabaksplanten’.

Wieland heeft zich in haar promotieonderzoek bij het Wageningse Laboratorium voor moleculaire herkenning en antilichaamtechnologie (LMA) toegelegd op de passieve vaccinatie van kippen tegen de darmparasiet Eimeria die hevige diarree (coccidiosis) veroorzaakt. Deze parasieten hebben resistenties ontwikkeld tegen bijna alle beschikbare geneesmiddelen. In de pluimveehouderij veroorzaakt de parasiet veel dierenleed en de economische schade bedraagt naar schatting wereldwijd ruim een miljard euro.
In de intensieve veehouderij, en met name in de kippensector, kleven een aantal praktische bezwaren aan vaccinatie. Wieland: ‘Het belangrijkste probleem is vrij cru. Kippen worden in de intensieve veehouderij gewoon niet oud genoeg om een goede immuunrespons te ontwikkelen’. In haar onderzoek koos Wieland daarom voor het passief ondersteunen van het afweersysteem. Hierbij worden beschermende antistoffen via het voer toegediend. ‘Dit is te vergelijken met het geven van moedermelk aan pasgeboren baby’s. De melk bevat ook antilichamen, die bescherming bieden aan ziekteverwekkers die diarree bij baby’s kunnen veroorzaken’, aldus Wieland.
In haar proefschrift beschrijft zij alle praktische stappen die nodig zijn om zo’n passieve immuuntherapie mogelijk te maken. De benodigde kippenantilichamen werden hierbij geproduceerd door tabaksplanten die ‘tijdelijk transgeen’ gemaakt zijn en binnen een paar dagen het gewenste antilichaam produceren. Indien gewenst kan de eigenschap ook permanent worden ingebouwd in maïsplanten, zodat het antilichaam ‘vanzelf’ in kippenvoer terechtkomt.
Uit het onderzoek van Wieland blijkt dat het twee van de tien gekozen antilichamen van het type IgA, die bekend staan om hun ontstekingsremmende eigenschappen, goed door de transgene tabaksplanten geproduceerd worden. Ook zijn aanwijzingen gevonden dat de antilichamen bestand zijn tegen schommelingen in de zuurgraad en tegen eiwitafbrekende enzymen, en dus waarschijnlijk goed in de kippendarm kunnen functioneren.
Wieland gaat nu als postdoc bij het LMA het effect van de plantibodies bepalen in experimenten waarbij kippen besmet zijn met de darmparasiet. De ontwikkelde aanpak is volgens haar niet zaligmakend. ‘Passieve immuuntherapie kan helpen om het gebruik van antibiotica sterk te verminderen. De parasiet is echter niet in alle ontwikkelingsstadia even gevoelig voor de antilichamen, waardoor antibiotica niet volledig zal uitbannen.’ Het onderzoek is mogelijk gemaakt dankzij een financiële bijdrage van de Technologiestichting STW. / GvM

Willemien Wieland promoveert op 12 november bij prof. Martin Verstegen, hoogleraar Diervoeding.

Re:ageer