Organisatie - 10 mei 2007

Planten produceren wel/geen methaan

Een door Wageningen geleide groep plantenonderzoekers toonde afgelopen week aan dat levende planten geen methaan uitstoten. De atmosfeeronderzoekers die vorig jaar met de opzienbarende claim kwamen dat planten juist flink bijdragen aan de uitstoot van dit broeikasgas, zijn echter nog niet overtuigd. ‘Zij hebben geen methaan gemeten, maar wij wel’, zegt de Utrechtse onderzoeker dr. Thomas Röckmann.

‘Hoe kan een levende plant nou methaan produceren? Het is volstrekt onlogisch en gaat in tegen alle bekende mechanismen in de plantenfysiologie’, zegt dr. Tom Dueck van Plant Research International. Hij was dan ook vol ongeloof toen vorig jaar een onderzoeksteam uit Heidelberg en Utrecht experimenten publiceerde waarbij planten aanzienlijke hoeveelheden methaan produceerden.
‘Het stond in Nature, maar eerlijk gezegd vond ik de proefopzet methodologisch niet zo sterk. Ik had het gevoel dat het beter kon’, zegt Dueck. Samen met andere onderzoekers uit Utrecht en Nijmegen, en met de Wageningse bedrijven IsoLife en Plant Dynamics werd een elegante proefopzet bedacht. Ze kweekten zes plantensoorten – basilicum, graan, maïs, salie, tomaat en sleutelbloem – in een omgeving waarin de aangeboden CO 2 uit het niet-radioactieve isotoop 13 C. bestond. ‘Zo hebben we een aantal complete planten tot 99 procent verrijkt met 13 C. Als zo’n plant methaan maakt dan moet dat isotoop daar dus inzitten, maar dat blijkt niet zo te zijn’, aldus Dueck. Aan de meetmethode kan het niet liggen: met de gebruikte foto-akoestieke lasertechniek is een deeltje zelfs tussen een miljard deeltjes aan te tonen.
Case closed, dachten de onderzoekers en stuurden hun publicatie op naar Nature. Dueck: ‘Nadat het daar ruim drie maanden gelegen had kregen we het commentaar dat een goede verklaring ontbrak waarom in het eerdere onderzoek wel methaanproductie was gemeten. Dat vonden we echt de omgekeerde wereld.’ De onderzoekers boden daarop het artikel aan aan het tijdschrift New Phytologist, dat het stuk in drie dagen beoordeelde en het op 27 april online publiceerde.
Dueck denkt dat gezichtsverlies mogelijk een rol gespeeld heeft in de afwijzing door Nature. Ook tegenstrever Röckmann snapt dat het tijdschrift er een beetje mee in zijn maag zat. ‘Het is natuurlijk niet leuk als één paper duidelijk ja zegt en een ander duidelijk nee. Ik snap het ook niet echt, maar zou het natuurlijk jammer vinden als wij fout zitten.’ Voor atmosfeeronderzoekers is methaanproductie door planten nu juist een mogelijke verklaring voor de mysterieus hoge methaanconcentraties die soms in het veld gemeten worden.
Rockmann ziet nog een ontsnappingsmogelijkheid. ‘Wij zijn niet zo bedreven in het omgaan met planten en hebben ze misschien wat minder goed behandeld. Wellicht maken planten alleen onder stress methaan aan en onder optimale omstandigheden juist niet. Onze proefopzet is dan wel minder elegant, maar benadert de natuurlijke omstandigheden juist beter.’
Dueck en Rockmann hebben al een afspraak staan om binnenkort samen de verschillende proefopzetten en uitkomsten nog eens goed tegen het licht te houden. Dueck: ‘Ook dat hoort bij wetenschap. Misschien komen we er samen uit en vinden we een goede verklaring.’

Re:ageer