Wetenschap - 30 oktober 2012

Plant geeft nazaten biologisch bestrijdingsmiddel

Zaden van de margriet Pyrethrum krijgen van hun moeder stoffen mee die ze beschermen tegen bodemschimmels en vretende insecten. De plant maakt het biologisch bestrijdingsmiddel aan in de klierhaartjes.

pyrethrum.jpg
Dat melden Wageningse plantfysiologen en entomologen deze maand in Plant Cell. De ontdekking geeft nieuwe inzichten in hoe planten werken.
De beschermende stoffen, pyrethrinen, worden door het margrietje gemaakt in klierhaartjes aan de buitenzijde van zaden. Ze komen ook voor op de bladeren en stengels van de plant. De pyrethrinen worden al 100 jaar gebruikt als biologisch bestrijdingsmiddel tegen insecten. Onderzoekers dachten altijd dat de stoffen alleen een verdedigingslinie aan de buitenzijde van de plant vormden.
Maar nu blijkt dat de klierhaartjes ook stoffen de plant in transporteren. Het gaat om monoterpenen, vonden de Wageningers, die in de plant onder meer worden omgezet in pyrethrinen. Die beschermende stoffen worden opgenomen in het embryo en meegegeven bij de kieming van zaailingen. De moederplant zorgt dus dat de nakomelingen een flinke dosis pyrethrinen hebben die het kiemplantje in de beginfase beschermt tegen schimmels en schadelijke insecten.
Daarnaast spelen de klierhaartjes van de nakomeling ook hun bekende rol bij de productie van andere bestrijdingsmiddelen voor de plant zelf. Ze belemmeren bijvoorbeeld de wortelgroei van concurrerende planten, zodat de margriet in het voordeel is in de kiemfase.
Nu de onderzoekers de biosynthese van de beschermende stofjes hebben doorgrond, denken ze ook andere stoffen op deze manier in zaden te kunnen aanmaken. Dat zou bijvoorbeeld kunnen leiden tot meer of andere natuurlijke bestrijdingsmiddelen tegen ziekteverwekkers. Het onderzoek vond plaats in het kader van het TTI Groene Genetica. Twee veredelingsbedrijven betaalden mee aan het onderzoek.

Re:ageer