Wetenschap - 1 januari 1970

Piratenvirus dwarsboomt productie vaccins

Piratenvirus dwarsboomt productie vaccins

Piratenvirus dwarsboomt productie vaccins

Op laboratoriumschaal zijn insectencellen uitstekende producenten van
gentecheiwitten, maar op grote schaal niet. Promovendus ir Gorben Pijlman
ontdekte waarom. Er gaat iets mis met de virussen die de insectencellen de
nieuwe eiwitten laten aanmaken.
In wezen is de productie van eiwitten door insectencellen een eenvoudig
proces. Je stopt de cellen in een bioreactor, en infecteert ze met
baculovirussen. In die virussen heb je eerst het gen gezet dat de
insectencel het eiwit laat aanmaken dat je wilt produceren. De virussen
infecteren de cellen, brengen het gen in, en vermenigvuldigen zich.
Theoretisch zou je zo zonder problemen in korte tijd praktisch elk eiwit
moeten kunnen produceren dat je maar wenst.
,,Als je het proces op een grote schaal laat uitvoeren loopt de opbrengst
snel terug'', zegt Pijlman. ,,Ik ontdekte dat dat komt omdat de virussen in
de reactor veranderen.'' Baculovirussen zijn met hun honderdvijftig genen
aan de grote kant. Soms muteren ze, en stoten ze een deel van hun erfelijk
materiaal af. Omdat ze kleiner zijn, kunnen ze zich in insectencellen
sneller vermenigvuldigen dan de intacte en tragere virussen.
,,Het defecte virus wordt een concurrent van het intacte virus'', zegt
Pijlman. ,,Omdat de meeste defecte virussen niet meer de nieuwe genen
hebben die wij erin hebben gestopt, zakt de productie.''
Een echte remedie voor het ontstaan van de kleine piratenvirussen heeft
Pijlman niet gevonden. Hij ontdekte echter wel een methode om het ontstaan
van piratenvirussen te verminderen. ,,Het was vaak hetzelfde stuk DNA dat
wegviel bij het ontstaan van de defecte virussen'', zegt promotor prof.
Just Vlak van de leerstoelgroep Virologie. ,,Het overgebleven stukje ging
zich dan vermeerderen. Op dat stuk van het DNA is het genoom kennelijk
kwetsbaar. Toen Gorben dat stukje uit het DNA knipte kreeg hij een nieuw
virus dat minder makkelijk in een defect virus veranderde.'' Die ontdekking
was goed voor een Europees patent.
,,Het probleem helemaal oplossen doet de ingreep niet'', zegt Pijlman. ,,Je
vermindert het ontstaan van de kleine virussen, maar je voorkomt het niet
totaal.'' Hoeveel productiever zijn ingreep insectencellen maakt kan de
promovendus niet precies zeggen. ,,Dat hangt onder meer af van het soort
cellen dat je gebruikt. Niet bij iedere cellijn ontstaan evenveel
piratenvirussen. Bij sommige lijnen speelt het probleem helemaal niet. Je
zou het probleem misschien kunnen omzeilen door cellen te screenen en er
een paar uit te zoeken waarbij je er geen last van hebt. Maar dan kom je er
nooit achter hoe het precies werkt.'' |
W.K.

Guido Pijlman promoveerde 17 december bij prof. Rob Goldbach en prof. Just
Vlak van virologie

Re:ageer