Wetenschap - 7 juni 2007

Pioniersoorten sturen natuurherstel

De eerste wilde planten spelen een cruciale rol in de natuurontwikkeling op voormalige landbouwgronden. Zij veranderen de bodemsamenstelling in hun directe omgeving op zo’n manier dat zeldzamere plantensoorten een kans krijgen.
Promovendus Paul Kardol bestudeerde de ontwikkeling van vegetatie en het bodemleven op 26 percelen oude landbouwgrond. Hij zag dat zelfs 35 jaar nadat de natuur haar gang mocht gaan op de akkers, het bodemleven nog niet is hersteld. Wilde kruiden die als eerste een oude landbouwgrond koloniseren, zoals herderstasje en akkerviooltje, wachten echter niet geduldig op de komst van de juiste bacteriën, schimmels en andere bodemorganismen. Zij stimuleren een specifiek deel van de aanwezige bodemorganismen door via hun wortels suikers, aminozuren en andere chemische stoffen uit te scheiden.
Opmerkelijk genoeg zijn dat bodembeestjes die de groei van dezelfde pioniersoorten weer afremmen. Door zichzelf te benadelen, versnellen pioniersoorten de successie. Andere planten krijgen zo namelijk de kans om een plekje te veroveren.
Plantensoorten in een later successiestadium creëren juist een positief klimaat in hun wortelomgeving, waardoor ze zichzelf in stand kunnen houden. Deze positieve terugkoppeling leidt tot een hogere biodiversiteit. ‘Juist de zeldzame, langzaam groeiende soorten die natuurbeheerders graag willen zien in hun streven naar een soortenrijk grasland, komen terug’, vertelt Kardol.
De gevonden interacties tussen planten en bodemleven suggereren dat het introduceren van bodemorganismen uit latere stadia van natuurontwikkeling de ontwikkeling van natuur kan versnellen. Maar ‘zomaar beestjes in de grond stoppen’, werkt niet volgens Kardol. ‘Ze worden door het andere bodemleven opgegeten of weggeconcurreerd. We moeten wachten tot de bodem er klaar voor is en dit wordt bepaald door de eerste planten.’ / Laurien Holtjer

Paul Kardol promoveerde op 25 mei bij prof. Wim van der Putten, hoogleraar Functionele biodiversiteit.

Re:ageer