Wetenschap - 14 februari 2002

Parasiet perverteert immuunsysteem karper

Parasiet perverteert immuunsysteem karper

"Wetenschappers bekijken parasieten meestal vanuit een menselijk oogpunt", zegt ir Jeroen Saeij van de leerstoelgroep Celbiologie en ?Immunologie. "Ze onderzoeken hoe het immuunsysteem afrekent met parasieten. In mijn onderzoek doe ik het ook andersom. Ik verplaats me in de parasiet. Ik onderzoek hoe parasieten het immuunsysteem van hun gastheer overmeesteren."

Saeij is in zijn promotieonderzoek bezig met de eencellige parasiet Trypanoplasma borreli bij karpers. In de karpervariant die Saeij onderzocht, sterven alle exemplaren die met de parasiet zijn besmet. Het ziektebeeld lijkt op dat van de menselijke slaapziekte, dat door malaria-achtige parasieten wordt veroorzaakt.

Saeij ontdekte hoe de T. borreli dat klaarspeelt: hij dwingt cellen van het immuunsysteem in de karper om hun aanmaak van stikstofmonoxide drastisch te verhogen. "De cellen die indringers moeten opruimen, zijn daar niet tegen bestand", zegt Saeij. "Ze sterven en de parasiet kan zich ongehinderd vermenigvuldigen."

Toen de promovendus de besmette karpers een middel gaf dat de aanmaak van stikstofmonoxide blokkeerde, overleefde veertig procent de infectie. Echt herstellen deden ze echter niet. De parasieten bleven in hun lichaam aanwezig.

De verhoogde aanmaak van stikstofmonoxide zou ook wel eens de slaapziekte kunnen veroorzaken, denkt Saeij. Stikstofmonoxide speelt een rol in de communicatie tussen hersencellen.

Saeij's onderzoek is bedoeld om meer fundamentele kennis over de afweerreacties van het immuunsysteem tegen parasieten te verwerven. Onderzoek naar vissen en de T. borreli is daarvoor bij uitstek geschikt. "Vissen waren vijfhonderd miljoen jaar geleden de eerste dieren die een compleet immuunsysteem ontwikkelden. Deze parasieten zijn nog ouder. Door ze te bestuderen, wordt duidelijk hoe parasieten en immuunsystemen elkaar in de loop van de evolutie hebben be?nvloed." | W.K.

Re:ageer