Wetenschap - 27 november 2008

POLEN SELECTEREN GENEN VOOR WEERBARE KARPERS

Volgende maand staat de karper weer op het kerstmenu in Polen. De gratige vis wordt traditiegetrouw vooral in Oost-Europa gekweekt. Het is dan ook geen toeval dat twee Poolse onderzoekers deze week in Wageningen promoveerden op een betere ziekteresistentie van karper.
De karpers in Polen kampen met verschillende virussen, bacteriën en parasieten. Het Poolse Institute of Ichthyobiology and Aquaculture in Golysz, waar de Wageningse immunologen mee samenwerken, zoekt naar genetische selectiemethoden om resistente karpers te krijgen.
Promovendus Krzysztof Rakus onderzocht twee genensetjes, DAB 1 en DAB 3, die het afweersysteem in de vis aansturen. De groep DAB 1 bleek de meeste genetische variatie te bevatten, een voorwaarde voor succesvolle genetische selectie. Hij vond bovendien een duidelijke relatie tussen bepaalde DAB 1-genotypes en weerbaarheid van de karper tegen ziekten, waarmee DAB 1 een prima merker is voor toekomstige fokprogramma’s.
Zijn landgenote Patrycja Jurecka zocht naar genetische variatie in karper om de weerbaarheid tegen de bloedparasiet Trypanoplasma borreli te verhogen. Het transporteiwit transferrine, dat de cellen van de vis van ijzer voorziet, speelt hierbij een sleutelrol. Jurecka vond vier verschillende genenpakketjes van transferrine. Ze heeft nog geen ultieme merker gevonden voor optimale weerbaarheid tegen de bloedparasiet, maar haar onderzoek legt wel een basis waarop het Poolse onderzoeksinstituut kan voortborduren bij het kweken van resistente karpers.
Co-promotor Geert Wiegertjes van de leerstoelgroep Celbiologie en immunologie is niet alleen geïnteresseerd in duurzame karperteelt in vijvers. ‘De opgedane kennis komt nu weer van pas bij de populaire zebravis, die qua immuunsysteem erg op karper lijkt.’ / Albert Sikkema

Krzysztof Rakus en Patrycja Jurecka zijn op 24 november gepromoveerd bij prof. Huub Savelkoul, hoogleraar Celbiologie en immunologie.

Re:ageer