Wetenschap - 3 april 2008

Overstromingsgevaar is politiek argument

Veiligheid is een toverwoord bij de financiering van grote waterbouwkundige projecten. Met succes gebruiken bestuurders en bouwers de angst voor klimaatverandering en overstromingen om de projecten te rechtvaardigen, stelt politicoloog dr. Jeroen Warner.

Eelco Brinkman, voorzitter van Bouwend Nederland, wil nieuwbouw op terpen van vijf meter hoog. De Wageningse klimaatprof Pier Vellinga wil een versnelde versterking van de kustdijken. ‘Door te spreken van urgente dreigingen op leven en dood krijgen die waarschuwingen een prominentere rol in media en politiek. Bovendien is het voor aannemers lucratief als er om daadkracht wordt geroepen. Water is onderdeel van veiligheidspolitiek geworden’, zegt Warner. Hij promoveerde op een onderzoek naar de politieke rechtvaardiging van grote waterprojecten in vijf landen in Europa, Afrika en Azië.
In Nederland kwam er bijvoorbeeld geld op tafel voor projecten in rivieren na het hoge water in 1993 en 1995. Dat is volgens Warner het ‘verveiligen’ van waterbeleid. ‘Het past in de Nederlandse traditie van strijd tegen het water. De provincie Limburg slaagde er bijvoorbeeld in geld los te krijgen onder de noemer van veiligheid. Maar in de Maas is nog nooit iemand verdronken bij hoogwater.’ Het project Ruimte voor de rivier in de Rijn en de Maas, is juist gericht is op vrede met water, door water toe te laten in de polders in plaats van er tegen te strijden met hoge dijken. Toch werd volgens Warner het sluitstuk van het project, een noodoverloop in de Ooijpolder bij Nijmegen, weer gerechtvaardigd met een beroep op de nationale veiligheid. ‘Het nationale belang werd een argument om niet met de belanghebbenden te praten.’
Als de nood later niet zo hoog blijkt te zijn, maken omwonenden of maatschappelijke organisaties vaak alsnog met succes bezwaar tegen waterprojecten, stelt Warner. Omdat de missie van Rijkswaterstaat het beschermen van mensen tegen hoog water is, gaat het niet altijd goed om met bezwaren. ‘Rijkswaterstaat kan er beter vanuit gaan dat er altijd verzet komt tegen een project, en inspraak regelen’, aldus Warner.

Re:ageer