Wetenschap - 26 maart 2010

Opwarming meren versterkt klimaatverandering

Meren die opwarmen door de klimaatverandering stoten aanzienlijke hoeveelheden CO2 uit. Dat schrijft promovenda Sarian Kosten in Global Biogeochemical Cycles. En die uitstoot versterkt de klimaatverandering.

Kostenfoto.jpg
Kosten onderzocht de invloed van het klimaat op de ecosystemen van ondiepe meren in Zuid-Amerika. Daarbij keek ze onder meer naar de hoeveelheid opgelost kooldioxide in die meren. Tot haar verrassing blijken de meeste meren oververzadigd met kooldioxide. 'Dat betekent dat het eigenlijk koolstofbronnen zijn.' Bovendien blijken warmere meren veel meer oververzadigd dan koude. Die relatie met de temperatuur is volgens Kosten voor het eerst op zo'n grote schaal aangetoond. 'Het is een nieuwe uitkomst dat die temperatuur zo'n grote invloed heeft', reageert Kosten enthousiast. 'Het is heel lastig aan te tonen, omdat veel andere factoren zoals algengroei en instromend koolstof ook het gehalte aan kooldioxide beïnvloeden. Maar omdat we veel meren hebben bemonsterd over een grote temperatuurgradiënt is dat gelukt.'
Terugkoppeling 
De gevonden afhankelijkheid kan belangrijke gevolgen hebben. Koude meren zullen volgens Kosten door opwarming waarschijnlijk meer koolstof uitstoten. Die uitstoot jaagt vervolgens de opwarming verder aan. Wetenschappers noemen dat een positieve terugkoppeling. Dit effect is tot nu toe niet meegenomen in de klimaatmodellen van het IPCC.
Hoe die oververzadiging precies ontstaat is niet helemaal duidelijk. Een stijgende temperatuur stimuleert algengroei en dus de opname van CO2. Maar tegelijk neemt de respiratie ook toe en dus komt er meer CO2 vrij. 'De afbraak versnelt kennelijk meer dan de productie. Daardoor bouwt zich CO2 op en gaan meren koolstof uitstoten.'
Troebel
Kosten reisde twee jaar dwars door Zuid-Amerika en bemonsterde 82 meren, verspreid over diverse klimaatzones over een afstand van 6000 kilometer. Haar conclusies zijn verontrustend. Klimaatverandering versterkt de eutrofiëring van meren. 'Wat we vinden is dat de meren troebeler worden als ze opwarmen. Klimaatverandering verergert de eutrofiëring en de symptomen hiervan', legt Kosten uit.
Andere neerslagpatronen kunnen voor een grotere toevoer van voedingsstoffen zorgen. Bovendien breekt in warmer water sediment sneller af. Dat dubbele effect leidt onvermijdelijk tot troebeler water. 'Je raakt dus eerder je waterplanten kwijt en de algen gaan domineren. Bovendien verschuift de samenstelling van algen richting meer blauwalgen. En dat is onwenselijk.'
Kosten promoveert komende dinsdag 6 april op haar proefschrift 'Aquatic ecosystems in hot water'. 

Re:ageer