Wetenschap - 1 januari 1970

Opwarming kan heide fataal zijn

In een aantal heide- en veengebiedjes in Europa is het warme klimaat van de toekomst al een realiteit. Een aluminium scherm dekt de heideplantjes ’s nachts af. Het houdt ze warm en veroorzaakt tegelijkertijd droogte. In Noord-Europa doen de planten het daardoor goed. In Zuid-Europa heeft de klimaatverandering onrustbarende gevolgen.

In het verleden hebben klimaatonderzoekers vaak gewerkt met verwarmingsdraden door de bodem om opwarming van het klimaat te simuleren. Het resultaat was onbevredigend. De draden zorgen voor enorme, onnatuurlijke warmtegradiënten in de bodem.
Een internationaal onderzoeksteam van Plant Research International en het Deense Risø National Laboratory heeft in het kader van het Europese VULCAN-project een zes jaar durende proef afgerond. Daarbij is gebruik gemaakt van schermen met aluminium strips die de infrarode straling van de aarde reflecteren waardoor de heide wordt opgewarmd.
Het experiment is gedaan in Denemarken, Wales, Nederland, Hongarije, Italië en Spanje, op verschillende heideplots van twintig vierkante meter. In de noordelijke gebieden neemt de bovengrondse plantengroei toe door opwarming (0.4 en 1.2 graad Celcius in respectievelijk lucht en bodem). In Wales bijvoorbeeld met zo'n vijftien procent. In de zuidelijke gebieden is er eerder een negatief effect te verwachten als gevolg van toenemende droogte. Op de heide in Spanje (Nationaal Park Garraf in Catalonië) nam de hoeveelheid bodemvocht bijvoorbeeld af met drieëndertig procent. Dit kan fataal zijn voor planten. Ook werd een gebrek aan fosfor in planten en verminderde bloemvorming waargenomen.
Volgens de onderzoekers zijn klimaatverandering en de hieraan gerelateerde droogte dan ook een bedreiging voor de kwetsbare heide- en veengebieden in zuidelijk Europa. De vegetatie is in tegenstelling tot bos niet in staat zijn om water uit diepere grondlagen te halen.
De onderzoekers, die hun resultaten publiceerden in het vakblad Ecosystems, zijn tevreden over de nieuwe opzet van klimaatsimulatie in het veld. Het automatische systeem werkt op zonne-energie. Het is voorzien van een regensensor, zodat het dak open gaat bij regen. Met behulp van een lichtsensor gaat het dak dicht bij zonsondergang en open bij zonsopgang, om het daglicht bij de planten te laten.
Op deze manier wordt alleen de nachttemperatuur verhoogd, maar dat komt min of meer overeen met de realiteit van klimaatverandering. De gemiddelde temperatuurstijging die tot nu toe is waargenomen in Europa boven land (circa 0.6 graden Celcius), wordt namelijk vooral veroorzaakt door hogere minimumtemperaturen in de nacht. / HB

Re:ageer