Organisatie - 31 augustus 2015

Opening academisch jaar elders in het land

tekst:
Hoger Onderwijs Persbureau

Veel universiteiten openden vandaag het collegejaar. Het Hoger Onderwijs Persbureau deed een rondje langs de universiteiten. In Wageningen is overigens pas op 7 september de officiële opening van het academisch jaar.

Dit jaar is de rode draad van de voordrachten van universiteitsbestuurders dat ze meer vertrouwen willen van de politiek. Vooral rector Theo Engelen van de Radboud Universiteit Nijmegen stond er uitgebreid bij stil. 'Stop met het verstrekken van opdrachten aan goedwillende commissies en ambtenaren om rapporten te schrijven over wat we moeten doceren en hoe, over wat we moeten onderzoeken en hoe. Natuurlijk zijn er op enkele plaatsen fouten gemaakt, maar niemand is er meer op gebrand een schoon imago te hebben dan de instellingen zelf. Hun zelfreinigend vermogen wordt ernstig onderschat.'

In Amsterdam kon de opening bijna niet doorgaan door demonstrerende studenten, die boos zijn dat onder meer een gedicht over de Maagdenhuisbezetting niet mag worden voorgedragen. Vorig studiejaar moest collegevoorzitter Louise Gunning na wekenlange protesten aftreden. In de toespraak die UvA-rector Dymph van den Boom vooraf liet verspreiden kwam het woord Maagdenhuis niet voor. Wel verzette ze zich tegen controle van buitenaf, want die zou tot een cultuur van wantrouwen en professioneel cynisme leiden.

Ook historicus Beatrice de Graaf, die mede aan het hoofd staat van de Nationale Wetenschapsagenda, wil meer vrijheid aan de universiteit. 'Het academische leven kan niet van bovenaf geregeld worden. Wetenschappers gaan niet ordelijk op een rijtje staan – niet in het echte leven en niet in de geschiedenis. Wetenschap is nooit netjes, verenigd of simpel.'

Ze worden op hun wenken bediend, als we minister Bussemaker mogen geloven. In haar toespraak aan de Universiteit Utrecht zei ze: 'In ons land is de overheid verantwoordelijk voor goed, toegankelijk en toekomstbestendig hoger onderwijs. Maar wat mij betreft staat die verantwoordelijkheid de komende jaren in het teken van meer ruimte, meer vertrouwen en meer dialoog over wat goed onderwijs is.' Ook wil ze eens kritisch kijken 'of het toezicht misschien een tandje minder kan'. Maar de greep van de overheid zal voorlopig nog niet verslappen. Na de prestatieafspraken komen er gewoon weer nieuwe kwaliteitsafspraken, zei Bussemaker.

Marjan Oudeman van de Universiteit Utrecht zei: 'Voor beperking van regelgeving zullen we niet alleen naar Den Haag wijzen, maar ook de hand in eigen boezem steken en kijken waar we als universiteit zelf in regelgeving zijn doorgeschoten.'

In Leiden liet rector Carel Stolker een ander geluid horen. 'Motto’s als "Wij zijn de universiteit" verworden gemakkelijk tot lege retoriek', stelde hij. 'De meeste universiteiten worden gefinancierd met geld van de belastingbetaler, dus we hebben politici nodig die ons om verantwoording vragen.'

De enigen die er helemaal niets over zeiden, waren staatssecretaris Sander Dekker van Wetenschap en president José van Dijck van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Zij vormden een ander contrast. Dekker ging bij de TU Eindhoven met grote stappen door de geschiedenis van innovatie – van de compact discs tot gezondheids-apps – en stelde dat wetenschap voor een echte doorbraak over zijn eigen grenzen heen moet kijken.

Van Dijck blikte ook terug, maar wees vooral op de onvoorspelbaarheid van innovatie. Google en Linux werden uitgevonden door studenten. Het internet werd bedacht door iemand die bij deeltjesversneller CERN werkte. 'Academici en studenten zijn notoir slecht in het voorspellen van de toekomst. Ze zijn veel beter in het vormgeven ervan.'

Lees ook


Re:ageer