Organisatie - 1 januari 1970

Op zoek naar een ziel

Wageningen UR is op zoek naar haar kernwaarden. In een openbaar debat konden medewerkers zich uitspreken over de principes van de organisatie, het karakter en de richting van het proces. De discussie verliep springerig. ‘Uiteindelijk moeten het de drie dingen zijn die je noemt als je als medewerker midden in de nacht wakker gemaakt wordt’, aldus bestuursvoorzitter Aalt Dijkhuizen.

Ongeveer dertig medewerkers buigen zich donderdag 11 mei in een warm zaaltje in het Wiskundegebouw over de gewenste kernwaarde van Wageningen UR. Het zijn vooral medewerkers uit het bestuurs- en beleidscircuit, dus de organisatoren krijgen nog een flinke kluif om via de forumdiscussie de ‘werkvloer’ bij het debat te betrekken.
De zoektocht naar de kernwaarden is volgens Dijkhuizen, die zelf de inleiding verzorgt, van groot belang om te laten zien ‘waar de organisatie voor staat’ en ‘welke kant we op willen’. Eerdere pogingen zijn volgens hem gestrand omdat kernwaarden teveel emotie en vragen opriepen. Dijkhuizen voert de oud-Heineken-bestuurder en Wageningen Ambassador Karel Vuursteen op om het belang van kernwaarden te onderstrepen. ‘Vuursteen gaf in een gesprek aan dat hij ons best wil helpen. ‘Maar aan welke kar moet ik trekken? Waar staan jullie eigenlijk voor?’ vroeg hij zich af.’
De kernwaarden van de biergigant blijken overigens niet heerlijk en helder te zijn, maar kort samengevat respect, plezier en passie voor kwaliteit. Het gaat bij kernwaarden nadrukkelijk niet om de werkvelden en de missie, maar om de principes van de organisatie, het karakter en de richting van het proces, aldus Dijkhuizen. ‘Zijn we betrouwbaar en snel of jong en zorgvuldig?’ De kernwaarden moeten volgens hem verbindingen hebben met hoe we nu zijn, maar mogen ook een zekere ambitie uitspreken. De discussie staat volgens hem nog volledig open. ‘We gaan niks forceren, als het niet lukt, dan lukt het niet. Maar dan is er straks ook geen borrel, want er moet wel een prikkel zijn.’ Viola Peulen, directeur Corporate Communications, legt vervolgens nog uit waar de kernwaarden aan moeten voldoen: ze zijn ‘eigen’, gelden voor heel Wageningen UR en geven richting aan het handelen van medewerkers.
Voor het debat heeft een commissie een lijst van zes kernwaarden voorgekookt. Ze worden door commissieleden gepresenteerd, waarna er gelegenheid is voor reacties uit de zaal.
Bij de eerste kernwaarde – ‘relevant en impactvol’ – komen ook de eerste tegensputterringen. ‘Impactvol’ is wel erg lelijk en dit is toch niet onderscheidend. Is het niet beter om aan te geven dat wat we doen ‘van belang is voor mens, dier en milieu’, want het maakt immers uit of je het hebt over ‘wetenschap of broodjes bakken’. Prof. Herman Eijsackers, voorzitter van de wetenschappelijke adviesraad, vraagt zich af of hier niet gewoon ‘maatschappelijke relevantie’ bedoeld wordt. Op het bord worden de eerste ‘nieuwe’ kernwaarden bijgehouden. Er vallen ook kernwaarden af of bijna af. Bij ‘ondernemend en innovatief’ ziet ook Dijkhuizen nog teveel ambitie en bij ‘transparant’ gaat zelfs hoongelach op. Ing. Bram Kuyper van de ondernemingsraad van de Environmental Sciences Group, noemt transparantie nu juist iets waaraan het in Wageningen ‘heel veel ontbreekt’ en waarvoor volgens hem juist bovenin de organisatie geen draagvlak is. Volgens Eijsackers geldt transparantie juist wel voor het Wageningse onderzoek en onderwijs want dat wordt regelmatig door externe visitaties tegen het licht gehouden. Betrouwbaar, onafhankelijk en toegankelijk zouden transparantie moeten vervangen.
Soms helpt ook de inleider de kernwaarde bijna om zeep. Een pluimveedeskundige die ‘samenwerken’ moet verdedigen, maar laat zich in alle openheid ontvallen ‘dat we er in Wageningen eigenlijk hartstikke slecht in zijn’. Ook klantgedreven moet het flink ontgelden. Interimmanager Margaret Zijlstra signaleert zelfs dat ‘vragen van de klant ons helemaal niet inspireren’ en Eijsackers citeert een LNV-er die Wageningen UR zelf een ‘autistische organisatie’ noemde. Gedreven is een term die meer mensen herkennen, waarop het compromis inhoudsgedreven en klachtgericht een plaats op het bord krijgt.
De bonte lijst met nieuwe kernwaarden - waaronder wetenschappelijk en onderzoekend, betrouwbaar en onafhankelijk, resultaatgericht, toegankelijk en respectvol - is tegen het eind van de discussie ongeveer dubbel zo lang als de oorspronkelijke.
Tot slot nog de hamvraag: hoe dit nu handen en voeten te geven. Op intranet kan ieder een in een online forum zijn of haar bijdrage leveren aan het kernwaardendebat en na een stemming en externe toetsing moet er dan begin juni een voorstel liggen. Dit zal worden teruggekoppeld naar de medewerkers, zodat iedereen straks met de gewenste corporate identity de boer opkan. Want, benadrukt communicatiedirecteur Peulen: ‘Als we het intern niet eens zijn, kun je het ook niet uitdragen’.
De organisatoren van de bijeenkomst zijn blijkbaar tevreden want Dijkhuizens dreigement wordt niet uitgevoerd: er wordt gewoon afgesloten met een borrel. / GvM

Deelnemen aan het kernwaardendebat kan op: www.kernwaardendebat.wur.nl.

Re:ageer