Wetenschap - 15 juni 2010

Ontwikkelingshulp maakt oorlogen korter

tekst:
Joris Tielens

Ontwikkelingshulp gaat corruptie in Afrikaanse landen maar een klein beetje tegen. Maar het vergroot de kans dat burgeroorlogen stoppen. Dat concludeert promovenda Eleonora Nillesen.

africa_war.jpg
Ontwikkelingshulp zou militaire conflicten verergeren, omdat de hulp door rebellen gezien wordt als interessante oorlogsbuit. 'Maar er blijkt geen relatie tussen hulp en het ontstaan van conflicten of oorlogen. Meer hulp vergroot juist de kans dat er een einde komt aan langdurige oorlogen', zegt econome Eleonora Nillesen, die dinsdagmiddag 15 juni promoveert.
Regeringsleger
De verklaring hiervoor kan zijn dat een gesteunde regering makkelijker compromissen kan sluiten met rebellen. Maar waarschijnlijker, zegt Nillesen, is het dat de extra hulp aan landen leidt tot meer uitgaven aan het regeringsleger, waardoor die het conflict sneller kunnen beslechten. 'En in dat geval is deze uitkomst natuurlijk minder positief', zegt Nillesen, 'want het betekent dat een regime met geweld aan de macht blijft.'
In haar recente rapport over ontwikkelingshulp concludeerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid juist dat dit soort relaties eigenlijk te complex zijn om ze te kunnen meten en om er iets over te kunnen zeggen. Kan Nillesen dat dan wel? 'Ik ben het met de WRR eens dat het ingewikkelde processen zijn. Ik wil ook niet te veel nadruk leggen op de precieze getallen. Maar ik wil wel laten zien hoe de causale verbanden liggen.'
Corruptie
Nillesen onderzocht ook het idee dat hulp corruptie in de hand werkt. Zo stellen de Zambiaanse econome Dambisa Moyo en de Nederlandse politicus Arend Jan Boekestijn dat veel hulpgeld terechtkomt in de zakken van machthebbers. Nilessen: 'Mijn onderzoek laat echter zien dat hulpgeld een positief effect heeft op de kwaliteit van bestuur. Met name corruptie neemt tijdelijk af door hulp. De impact is wel klein en na vijf jaar is er geen effect meer meetbaar. Aan de andere kant vind ik geen enkel empirisch bewijs voor het tegenovergestelde idee, namelijk dat corruptie erger wordt door hulp.'
Nillesen deed modelstudies op basis van macro-economische data van dertig Afrikaanse landen en onderzocht causale verbanden tussen hulp, bestuur en burgeroorlogen. De kwaliteit van bestuur mat ze met een subjectieve index, de International Country and Risk Guide (ICRG) die opgesteld wordt op basis van oordelen van internationale experts.
Hoge salarissen
Nillesen verklaart de positieve relatie tussen hulp en goed bestuur vooral uit de hogere salarissen die ambtenaren krijgen. 'Daardoor zijn ambtenaren minder geneigd om via andere kanalen zoals omkoperij aan geld te komen.' Een alternatieve verklaring is dat hulpbehoevende overheden weten dat goed bestuur een voorwaarde is om in de toekomst hulp te krijgen.
Nillesen benadrukt wel dat het effect van hulp op het beperken van corruptie klein is. 'Je zou gemiddeld bijna twee keer zoveel hulp moeten geven als nu om één punt op de ICRG-index van corruptie te dalen, op een schaal van nul tot zes.'

Re:ageer