Organisatie - 1 januari 1970

Onrust op universiteit door financiële tekorten

Veel hoogleraren hebben de afgelopen weken met stijgende verbazing naar de begroting van hun leerstoelgroep gekeken. Een groot aantal groepen bleek dit jaar meer dan een ton tekort te komen. Directies van de kenniseenheden noemen nieuwe leerstoelen, bezuinigingen van het kabinet Balkenende en gestegen huisvestingslasten als belangrijkste oorzaken.

,,Bij veel groepen is het tekort zo groot dat je het niet meer als reëel probleem voelt'', zegt prof. Wim Heijman, hoogleraar regionale economie en voorzitter van de gezamenlijke vergadering. ,,Het zijn zulke absurd grote bedragen dat je niet weet hoe je het zou moeten oplossen. Iedereen kijkt ernaar als een kraai naar het onweer.’’De grootte van de tekorten varieert sterk per leerstoelgroep. Sommigen, zoals Moleculaire biologie, rapporteren geen tekort, volgens anderen beloopt het ‘enkele tonnen’.
De hoogleraren van de Environmental Sciences Group hebben hun directie onlangs een brief gestuurd waarin zij becijferden dat hun totale tekort uitkomt op 3,4 miljoen euro. Volgens directeur management drs Wallie Hoogendoorn zijn er nog fondsen te verdelen, maar blijft er waarschijnlijk een tekort van ongeveer twee miljoen euro over, gemiddeld meer dan een ton per leerstoelgroep. ,,Dus ik ga niet zeggen dat we geen probleem hebben, het is gigagroot.’’
Waardoor het tekort veroorzaakt wordt, is voor veel leerstoelgroepen niet duidelijk. Veelgenoemde oorzaken zijn gestegen huisvestingslasten, kortingen op het onderwijsbudget, het wegvallen van budget voor ondersteunend personeel en een groeiende overhead bij de kenniseenheden. Zelfs over de grootte van het tekort bestaat voor sommigen nog geen duidelijkheid. ,,Wist ik het maar, verzucht Lidwien van de Heijden, beheerder van de afdeling Humane voeding, die net nieuwe berekeningen onder ogen heeft gekregen. ,,Dan waren we al een heel stuk verder.’’
Dat de leerstoelgroepen geen goed beeld hebben van de oorzaken van het tekort komt doordat de universiteit de verdeling van het budget dit jaar flink op zijn kop heeft gezet. Het onderwijsbudget wordt anders verdeeld dan vorig jaar, huisvestingslasten die vroeger centraal door de universiteit werden betaald, worden nu per leerstoelgroep afgerekend, het computernetwerk is duurder geworden, enzovoorts. Voor verschillende leerstoelgroepen pakken die veranderingen verschillend uit. De een heeft vooral last van de huisvestingslasten, de ander van het nieuwe verdeelmodel voor het onderwijsbudget.
De directeuren management van de kenniseenheden noemen ‘verdunning’ van het budget door het instellen van nieuwe leerstoelen als belangrijkste oorzaak voor het tekort. In het nieuwe leerstoelenplan zijn acht nieuwe leerstoelen opgenomen. Die krijgen natuurlijk ook geld voor onderwijs en onderzoek, waardoor het budget over meer groepen verdeeld moet worden. Voor de bestaande leerstoelgroepen betekent dat een korting van naar schatting zeventigduizend euro, stellen de directeuren. Uit financiële stukken blijkt verder dat de universiteit meer geld uittrekt voor huisvesting, zo’n twintigduizend euro per groep, en dat er minder beschikbaar is voor onderwijs, ook ongeveer 25.000 euro per groep. Samen dus gemiddeld ruim een ton minder per leerstoelgroep.
Volgens de woordvoerder van de raad van bestuur, Simon Vink, zouden de tekorten geen verrassing mogen zijn voor de leerstoelgroepen. ,,We wisten dat we een moeilijk jaar ingingen. We hebben de hoogleraren dan ook laten weten dat we dit jaar een tekort zullen accepteren. We willen in 2006 weer toegroeien naar een stabiele situatie. Dat wil overigens niet zeggen dat er geen begrip is voor de onrust onder de hoogleraren, maar we hebben met elkaar twee jaar de tijd om het probleem op te lossen.’’ De situatie van de universiteit zal volgens Vink op langere termijn verbeteren door het verwerven van additionele inkomsten, een hogere LNV-bijdrage vanwege hogere studentenaantallen en lagere uitgaven voor onderwijs doordat oude vakken verdwijnen. Ook de nieuwbouw zal op langere termijn een besparing opleveren. De hoogleraren waren volgens Vink op de hoogte van de gevolgen van het instellen van nieuwe leerstoelen voor hun eigen budget en hebben daartegen niet geageerd. ,,Integendeel. Ze zijn ermee akkoord gegaan dat we inzetten op het verwerven van aanvullende fondsen om de vernieuwing een kans te geven. Laten we feiten van fictie onderscheiden. Men moet zich bijvoorbeeld realiseren dat als niet was geïnvesteerd in een nieuw netwerk het oude dit jaar hoogstwaarschijnlijk ingestort was.’’ De raad van bestuur brengt samen met de directieraden momenteel de kern van de financiële problemen in beeld en zal groepen waar zich ‘evident kwaliteitsverlies voordoet’ compenseren. | K.V.

Zie achtergrond: redactioneel.

Re:ageer