Wetenschap - 1 januari 1970

Onderzoeker vastgeroest

Staar je niet blind op publicaties en ga voor meer vernieuwend onderzoek. Dat is het advies van prof. Cees Buisman aan de onderzoekers van Wageningen UR. Die zitten volgens hem nogal eens vastgeroest in hun oude stramien en realiseren zo geen doorbraken waar de samenleving iets aan heeft.

Prof. Cees Buisman denkt dat universiteiten als de Wageningse heel wat kunnen winnen door hechter met bedrijven samen te werken. / foto GA

 

Waterprofessor Buisman bekritiseert wetenschappers die op safe spelen

 

Buisman wil met de onlangs opgerichte 'wateruniversiteit' Wetsus in Leeuwarden, het onderzoekcentrum voor duurzame watertechnologie waarvan hij de wetenschappelijk directeur is, het goede voorbeeld geven. ‘Met name bij de technische leerstoelgroepen aan Wageningen Universiteit, maar ook aan andere Nederlandse universiteiten ligt de nadruk teveel op publicaties. Onderzoekers durven geen risico's te nemen. Het gevaar bestaat dan dat ze de hun bekende dingen tot in het oneindige gaan onderzoeken.’

De hoogleraar Biologische kringlooptechnologie (sinds april 2003) noemt zijn eigen sectie Milieutechnologie als voorbeeld. De sectie heeft onder leiding van prof. Gatze Lettinga sinds de jaren tachtig bijzonder veel succes gehad met een nieuwe waterzuiveringstechnologie, de UASB reactor. ‘Maar op een gegeven moment moet je iets nieuws zoeken’, zegt Buisman, die dat met zijn sectie nu probeert. De groep maakt een frisse start door zich te concentreren op biologische productie van elektriciteit, waterstof en ethanol.

Het is een voorbeeld dat meer leerstoelgroepen zouden moeten volgen, meent Buisman. Maar vooralsnog spelen de meeste groepen volgens hem op safe met hun onderzoek. ‘Okay, ik moet ze ten dele verdedigen aangezien het moeilijk is geld binnen te halen bij NWO en andere grote financiers als je iets nieuws wil onderzoeken. Dan wordt er gezegd dat je op dat gebied niet genoeg ervaring hebt.’

 

Wereldmarkt

Voordat Buisman hoogleraar werd, werkte hij dertien jaar lang bij het milieutechnologiebedrijf Paques. Sinds vorig jaar is hij wetenschappelijk directeur van Wetsus, het nieuwe onderzoekcentrum voor duurzame watertechnologie in Leeuwarden. Hieraan nemen de universiteiten van Twente, Delft en Wageningen en diverse bedrijven deel.

De sleutel tot succes bij Wetsus is volgens Buisman de innige samenwerking met bedrijven. Onderzoekers slaan dan sneller nieuwe wegen in. ‘ Bij bedrijven valt heel wat te halen. Niet alleen geld, ook know how. Kleine bedrijven hebben vaak ongelofelijk veel kennis op een klein gebied. En ze kunnen een niche vinden op de wereldmarkt.’

Zo heeft de 'wateruniversiteit' net een samenwerkingsverband gesloten met het bedrijf Magnetochemie uit Schiedam. Dit bedrijf is gespecialiseerd in elektroden en is erg geïnteresseerd in biofuel cells, die de onderzoekers aan de wateruniversiteit ontwikkelen. De overheid is hierin geïnteresseerd om een duurzamere energievoorziening mogelijk te maken. Het onderzoek wordt gedaan door promovendi die begeleiding krijgen van universiteiten, maar in Leeuwarden zijn gestationeerd.

Nu werken universitaire onderzoekers ook wel samen met bedrijven, maar er is een verschil, zegt Buisman. ‘De universitaire leerstoelgroepen zijn gebonden aan hun meerjarige leeropdrachten en de onderzoekscholen, wij niet. Wij betrekken bedrijven in een vroeg stadium bij het onderzoek. En onze onderzoeksonderwerpen zijn niet zozeer fundamenteel, het zijn risicovolle, visionaire onderwerpen.’

 

Waterenergie

Wetsus wil binnen vijf jaar in ieder geval zo'n tien octrooien verkrijgen voor nieuwe chemisch-biologische processen. En er moeten afspraken zijn met bedrijven voor pilot plants. Wat tot de verbeelding spreekt is bijvoorbeeld het project Blue Energy, zegt Buisman. ‘Energie halen uit het mengen van zout en zoet water. Dat kan nog wel eens een grote doorbraak worden. In Nederland stroomt er elke seconde 3000 kubieke meter zoet water in zee. Uit één kubieke meter zoet water dat zich mengt met zout water, kan je één megawatt energie halen. Als dit wordt toegepast kan je alle kolencentrales in Nederland vervangen.’

Buisman denkt dat universiteiten als de Wageningse heel wat kunnen winnen door hechter met bedrijven samen te werken. En door verschillende onderzoeksdisciplines daadwerkelijk te integreren. ‘Dan maak je verschil in de wereld. Men heeft het al langer voor ogen. Bijvoorbeeld integratie van Wagenings en Delfts onderzoek, maar als puntje bij paaltje komt, dan blijft het bij om het half jaar aan elkaar vertellen wat er voor onderzoek is gedaan. Van echte integratie is geen sprake.’

 

Biomembraan

De wateruniversiteit wil het anders doen door de verschillende onderzoekers onder één dak te zetten. ‘Een voorbeeld van integratie is de biomembraan-technologie, om bijvoorbeeld water te hergebruiken. Onze biologen kijken nu naar de bacteriën en chemici en natuurkundigen kijken naar het membraan. Als er andere bacteriën in zitten, dan stelt dat weer andere eisen aan het membraan. Er wordt samengewerkt aan een optimaal biomembraan.’

De start van de wateruniversiteit loopt voorspoedig. Twintig onderzoekers werken er nu, binnenkort komen er tien AIO's bij en volgend jaar nog een stuk of tien . Wetsus profiteert van de forse investeringen van Provincie Friesland in waterprojecten. Grote bedrijven als Shell werken al samen met Wetsus, en er worden er nog meer aangetrokken zodat die in totaal een miljoen euro per jaar bijdragen. ‘We hopen dat de EU ons over vijf jaar erkent als topinstituut voor watertechnologie , zodat we financiële steun krijgen vanuit Brussel.’

Buisman is vol goed moed dat de commerciële strategie van de Friese wateruniversiteit gaat werken en hoopt dat dit wordt opgemerkt door de bestuurders van Wageningen Universiteit. Zodat ook in dit oude bolwerk wat beweging komt en onderzoekers wat meer risico durven te nemen.

 

Hugo Bouter

Re:ageer