Organisatie - 1 juni 2017

Onderwijs staat onder hoogspanning

tekst:
Roelof Kleis

De aanhoudende groei van het aantal studenten zet het Wageningse onderwijs onder hoogspanning. De werkdruk van docenten is groot, lesvormen worden aangepast en het onderwijs wordt minder persoonlijk. Dat blijkt uit onderzoek van Resource.

© Illustratie Pascal Tieman, infographics Paul Gerlach

De redactie stuurde een vragenlijst naar de leerstoelhouders en studiecoördinatoren van alle 86 leerstoelen. De enquête bestond uit een combinatie van stellingen en open vragen over groei, de gevolge daarvan voor docenten, de inrichting en de kwaliteit van het onderwijs. De resultaten maken duidelijk dat de groei van het aantal studenten bij vrijwel alle leerstoelgroepen flink druk op de ketel zet. Zo vindt 90 procent van de respondenten dat de werkdruk van de vaste staf toeneemt door de groei en is driekwart regelmatig extra tijd kwijt om ‘groeiproblemen’ op te lossen.

Massaler
Groepen worden almaar groter, colleges en practica massaler. Het onderwijs is voor studenten daardoor onpersoonlijker geworden, vindt de helft van de hoogleraren en 70 procent van de studiecoördinatoren. Leerstoelgroepen grijpen naar diverse middelen om de drukte het hoofd te bieden. Collega’s, promovendi en student-assistenten worden ingeschakeld. Als de financiële ruimte er is, wordt extra personeel aangetrokken, maar dat is een luxe die veel leerstoelgroepen niet hebben.

Vrijwel alle docenten passen de werkvormen aan om de drukte hanteerbaar te maken. Instructie gaat via film, practica worden omgegooid, ingekort of vereenvoudigd. Soms vervallen excursies, omdat de groep te groot wordt. Om het nakijkwerk te beperken, hoeven studenten steeds minder verslagen te maken. Multiplechoicevragen vervangen open vragen en studenten kijken elkaars werk na in zogeheten thesisringen.

Grens
Toch vindt maar een kleine minderheid (11 procent van de hoogleraren, 28 procent van de studiecoördinatoren) dat de kwaliteit van het onderwijs door de groei achteruit is gegaan. Dat komt volgens hen door de grote inzet en betrokkenheid van de docenten, die vaak veel meer (vrije) tijd in hun onderwijstaak stoppen dan eigenlijk verantwoord is. Die extra inzet gaat dan wel ten koste van het onderzoek. Een aanzienlijk deel van de ondervraagden zegt in toelichtingen bij de antwoorden dat de grens wel is bereikt.

De doorgevoerde vernieuwingen in het onderwijs worden overigens deels ook positief ervaren. Groei dwingt tot innovaties die anders niet of pas veel later zouden zijn doorgevoerd.

Groei-enquête
De leerstoelhouders en studiecoordinatoren van de leerstoelgroepen kregen 22 stellingen voorgelegd, gegroepeerd in de clusters werkdruk, planning en groei. Hieronder een weergave van de resultaten. Naast de stellingen zijn vier open vragen gesteld. Een deel van de reacties op die vragen zijn verwerkt in het verhaal De groeipijn van WUR.

Werkdruk-beinvloedt.png
Werkdruk-extra tijd kwijt.png
Werkdruk-meer personeel aangenomen.png
Werkdruk-meer personeel aannemen.png
Werkdruk-niet meer tijd kwijt.png
Werkdruk-onderzoekswerk.png
Werkdruk-vaste staf.png
Werkdruk-promovendi.png
Werkdruk-voldoende cap begeleiding thesis.png

Planning-lastiger geschikte onderwijsruimte.png
Planning-pas onderwijsvormen aan.png
Planning-lastiger vakken plannen.png
Planning-voldoende ruimte thesiswerkplek.png
Planning-geinvesteerd in innovatieve onderwijsvormen.png
Planning-voldoende hulpmiddelen.png
Groei-kans.png
Groei-binnen groep groeikansen.png
Groei-onderwijs minder intensief.png
Groei-onderwijs innovatiever.png
Groei-onderwijs minder persoonlijk.png
Groei-onderwijskwaliteit achteruit.png
Groei-vaak ter sprake.png