Wetenschap - 17 september 2015

Onder professoren op Spitsbergen

tekst:
Rob Ramaker

Het combineren van wetenschap en toerisme binnen één expeditie zorgt voor onderlinge wrijving. Dit concluderen twee sociale wetenschappers die onlangs meereisden met een expeditie naar Spitsbergen.

Foto: Machiel Lamers en Linde van Bets.

Machiel Lamers en Linde van Bets, beiden verbonden aan de leerstoelgroep Milieubeleid, vertelden vanmiddag in Impulse over hun onderzoek.

De antropologen reisden midden augustus met een Nederlandse expeditie naar Spitsbergen. Op het onderzoeksschip de Ortelius zaten vijftig wetenschappers die onderzoek deden naar onder meer de effecten van olievervuiling en klimaatverandering. Ook reisden bekende Nederlanders mee om het poolonderzoek te promoten en zaten op de boot veertig toeristen die zelf de reis betaalden.

‘Deze combinatie van toerisme en wetenschap, eigenlijk een publiek-private samenwerking, is helemaal nieuw’, zegt Lamers. Hij is benieuwd in welke opzichten zo’n expeditie anders verloopt dan een zuiver toeristische of wetenschappelijke reis. Op Spitsbergen mengden hij en Van Bets zich daarom als antropologen onder de deelnemers en observeerden hoe de expeditie verliep. Definitieve resultaten zijn er nog niet, maar Van Bets en Lamers schetsen de grote lijnen van hun bevindingen.

Toen de wetenschappers op de laatste dag alleen met de blauwe jassen op de foto wilden, zorde dat plots weer voor spanning.
Linde van Bets

Zo zorgde een gemengde expeditie voor allerlei praktische problemen. Wetenschappers en toeristen hebben andere interesses, en wilden dus ook naar verschillende plekken. Bovendien bestaan voor beide groepen andere vergunningen, regels en normen. Door het mengen van de groepen moesten wetenschappers zich gedragen volgens de normen van de toeristenindustrie. En wanneer toeristen meehielpen met experimenten pakten ze spullen op, terwijl dat normaal voor hen taboe is. Dat vergde extra aandacht van de gidsen.

Verder viel het de onderzoekers op dat aan het begin van de expeditie een soort hiërarchie ontstond. Wetenschappelijk werk kreeg bijvoorbeeld prioriteit en de onderzoekers waren als groep te onderscheiden door de blauwe jassen die ze vooraf hadden gekregen. Gedurende de expeditie leerden mensen elkaar kennen en mengden de groepen steeds meer. Zo werkten toeristen mee experimenten en verzamelden wetenschapper data tijdens toeristische wandelingen.  ‘Maar toen de wetenschappers op de laatste dag alleen met de blauwe jassen op de foto wilden’, zegt Van Bets, ‘zorgde dat plots weer voor spanning.’


Re:ageer