Wetenschap - 1 januari 1970

Onbegrijpelijk virtuoze wetenschapper promoveert niet cum laude

Onbegrijpelijk virtuoze wetenschapper promoveert niet cum laude


Het proefschrift van Mario Giampietro omvat een virtuoze poging
ogenschijnlijk onverenigbare parameters met elkaar te verbinden. Zijn
onderwerp van studie is de complexiteit van de duurzame landbouw. Helaas is
de theorie voor ieder ander dan de auteur zelf onbegrijpelijk gebracht.
Daarom promoveerde Giampietro, ondanks een voordracht daartoe, toch niet
cum laude.

Wie duurzame landbouw serieus wil nemen, moet de complexiteit van de
problemen die daarbij komen kijken serieus nemen, stelt Giampietro in zijn
epistemologische studie. De multifunctionaliteit in de landbouw vraagt
bijvoorbeeld om een nieuw soort wetenschap. Het gangbare reductionisme in
de wetenschap biedt geen soelaas, want die reduceert het probleem tot een
enkel onderdeel ervan. Blijven puzzelen op het eigen vakgebied leidt dan
nergens toe, denkt Giampietro.
Een nieuwe wetenschap – voortbouwend op complex systems thinking – probeert
onverenigbare parameters uit de economie, sociologie en ecologie met elkaar
te verbinden. Die nieuwe benadering moet een aantal fouten van de oude
wetenschap vermijden.
Ten eerste moet onderkend worden dat feiten niet onafhankelijk bestaan van
wie ze observeert. Er is dus onvermijdelijk sprake van verschillende
perspectieven. Giampietro stelt dat een onderzoek altijd moet beginnen met
framing, wat wil zeggen dat de onderzoeker zich bewust moet worden van zijn
eigen methodes en aannames.
Vervolgens stelt Giampietro een methode voor die het reductionisme
overstijgt, de multi-scale integrated analysis. Daarin houdt de onderzoeker
rekening met verschillende effecten die problemen niet-reduceerbaar maken.
Een daarvan is het zogenaamde mozaïekeffect, een theorie uit de analyse van
taal. Die houdt in dat het geheel een andere betekenis kan hebben dan de
som van de delen. Een ander effect is het kip-ei-probleem, waarin geen
lineaire oorzaak-gevolgrelatie is, maar waarin iets de oorzaak van zichzelf
is. Giampietro beschrijft dergelijke zaken niet alleen, maar vat ze ook in
wiskundige formules. Die beschrijven geen feitelijke getallen, maar
onderlinge relaties tussen factoren. Die relaties zet Giampietro in
diagrammen met verschillende kwadranten die elk een andere eenheid van
uitdrukking hebben, bijvoorbeeld de uren arbeid van een mens en het aantal
kilojoules dat hij uit voedsel haalt.
Waar Giampietro overgaat op formules kan ook promotor prof. Niels Roling
zijn pupil niet altijd meer volgen. Roling: ,,Giampietro is een pionier en
er zijn maar weinigen die hem helemaal kunnen volgen. Hij heeft zich
misschien te veel op zijn eigen werk gericht, en heeft te weinig zijn best
gedaan om zich begrijpelijk uit te drukken voor anderen.’’ Dat is ook de
reden dat Giampietro niet cum laude promoveerde, terwijl Roling daar wel
een voorstel voor had ingediend. | J.T.

Mario Giampietro promoveerde op 22 oktober bij prof. Niels Roling, emeritus
hoogleraar Kennissystemen in ontwikkelingslanden

Re:ageer