Wetenschap - 8 januari 2009

OPEN PLEK IN REGENWOUD NIET ‘BESMETTELIJK’

Scheefgroeiende bomen aan de rand van open plekken in tropisch regenwoud vallen niet eerder om dan bomen midden in het bos. Met die conclusie, afgelopen maand gepubliceerd in Ecology, logenstraffen Wageningse bosecologen eerder Amerikaans onderzoek waaruit bleek dat open plekken ‘besmettelijk’ zijn.
De bosecologen dr. Patrick Jansen, dr. Peter van der Meer en prof. Frans Bongers volgden gedurende vijf jaar zesduizend bomen in het binnenland van Frans-Guyana. Ze brachten de open plekken in twaalf hectare bos in kaart en keken waar de bomen omvielen. De meeste sneuvelden weliswaar in de buurt van open plekken, maar dat kwam omdat twintig procent van het bos uit open plekken bestond, dus er was altijd wel een open plek in de buurt. De individuele bomen die direct naast open plekken stonden, hadden juist een kleinere kans om om te vallen.
De beste voorspeller voor omvallen is volgens de onderzoekers de diameter van de boom: hoe ouder en dikker, hoe groter de kans. De wind was geen bepalende factor voor de bomen aan de rand van de doorgaans kleine gaten in het bos.
Bomen langs de bosrand hebben vaak scheefgroeiende kronen, omdat de takken naar het licht toe groeien. Dat maakt ze in theorie kwetsbaar. Maar dat licht zorgt ook voor groeivoordelen, die misschien opwegen tegen de risico’s van het scheefgroeien, aldus de verklaring van de bosecologen.
‘Ons onderzoek suggereert dat bestaande gaten geen nieuwe gaten in het bos veroorzaken’, zegt Jansen, ‘maar wij onderzochten een maagdelijk bos met natuurlijke, relatief kleine open plekken. Door houtkap ontstaan vaak grote open plekken in het regenwoud en dan zijn de bomen aan de rand waarschijnlijk weldegelijk kwetsbaarder.’
Samen met Amerikaanse collega’s willen de Wageningers nu nader onderzoek doen in het Amazone-gebied. Met behulp van satellietfoto’s willen ze nagaan of rond grote, leeggekapte kale plekken, relatief veel nieuwe gaten in het bos ontstaan. Ecologen vermoeden dat de dynamiek van open plekken een sleutelrol speelt bij de grote biodiversiteit in tropisch regenwoud.

Re:ageer