Wetenschap - 5 maart 2009

OOK ZOOGDIER LEGT RNA VAN VIRUS HET ZWIJGEN OP

Zoogdieren gebruiken, net als planten en insecten, RNA-silencing om zich te verdedigen tegen virussen. Tot die verrassende conclusie kwam promovendus Esther Schnettler van het Laboratorium voor Virologie, samen met collega’s van het AMC. Haar bevindingen zijn gepubliceerd in EMBO Reports.
Zoogdieren verdedigen zich doorgaans tegen virusinfecties door geïnfecteerde cellen geprogrammeerd te laten afsterven via de signaalstof interferon. Schnettler ontdekte echter dat zoogdieren nóg een verdediging in stelling brengen: het inactiveren van het virus-RNA. Door deze RNA-silencing kan het virus zich niet vermenigvuldigen en slaat de infectie niet aan. Maar ook de virussen laten zich niet onbetuigd en verweren zich op hun beurt tegen de verdediging van de gastheer.
Schnettler onderzoekt die wapenwedloop op microschaal. ‘Planten en insecten verweren zich tegen virusinfecties door het RNA, een variant van DNA, te inactiveren. Succesvolle virussen kunnen op hun beurt dit verdedigingsmechanisme van plant of insect om zeep helpen, door eiwitten te produceren die de RNA-silencing van de gastheer weer blokkeren, de RNA-silencing suppressors.’
Het was tot voor kort nog onduidelijk of zoogdieren dit mechanisme ook kunnen inzetten tegen virusinfecties. Schnettler en haar collega’s bewezen als eerste dat een zoogdiervirus daadwerkelijk een RNA-silencing suppressor aanmaakt. En dan niet zomaar een zoogdiervirus, maar HIV.
Schnettler isoleerde eerst een speciaal eiwit uit een rijstvirus, dat selectief de tegen het virus gerichte RNA-silencing van de gastheercel onderdrukt. ‘We waren benieuwd of dit eiwit ons meer kon vertellen over RNA-silencing in zoogdiercellen,’ legt Schnettler uit. Een HIV-virus waarvan de natuurlijke verdediging tegen RNA-silencing van de gastheercel was uitgeschakeld, bleek nauwelijks infectieus in dierlijke cellen. Maar dat veranderde dramatisch toen de onderzoekster het eiwit uit het rijstvirus inbracht in het HIV-virus. De HIV-infectie sloeg massaal aan.
‘Nu we weten dat dit mechanisme van belang is bij de afweer tegen zoogdiervirussen, waaronder HIV, kunnen we onderzoek hier specifiek op richten’, licht Schnettler toe. ‘Er kan nu gericht gezocht worden naar manieren om de verdediging van een virus tegen RNA-silencing te omzeilen.’

Re:ageer