Organisatie - 13 november 2008

OOK STUDENT MOET ONDERNEMEN

De traditionele wetenschapper ontwikkelt kennis en publiceert. ‘Maar de universiteit is ook verantwoordelijk voor het toepasbaar maken van kennis’, stelt prof. Hans Dons, hoogleraar Entrepreneurship. Mede dankzij zijn initiatieven biedt Wageningen UR steeds meer onderwijs aan dat studenten ondernemender moet maken.

Studenten van Van Hall Larenstein presenteren hun plannen tijdens een ondernemersmarkt.
Jeroen de Vree, twee maanden student in Wageningen, knikt regelmatig instemmend als prof. Marc Van Montagu (75) in Forum een bevlogen verhaal houdt over de zegeningen van de plantenbiotechnologie. Jeroen moest nog geboren worden toen Van Montagu eind jaren zeventig, begin jaren tachtig in Gent een belangrijke wetenschappelijke, en via het bedrijf Plant Genetic Systems ook commerciële basis legde voor het genetisch modificeren van planten. Maar als de emeritus hoogleraar tijdens de eerste bijeenkomst van de zogeheten Schilperoort Lectures vertelt over het combineren van wetenschap en ondernemerschap, is Jeroen een van de ruim tachtig toehoorders.
‘Ik heb eerst biotechnologie gestudeerd in Leeuwarden, nu doe ik mijn master Mariene biotechnologie hier in Wageningen’, vertelt hij. ‘In Leeuwarden was er veel aandacht voor ondernemerschap. Een eigen bedrijf lijkt me geweldig – iets met algen denk ik – vooral vanwege de vrijheid die je hebt als ondernemer. Nee, het is niet voor het geld, ik heb meer een sociaal doel voor ogen; problemen in de wereld aanpakken, net zoals Van Montagu.’
Jeroen is in Wageningen rechtstreeks in de gastvrije armen van Dafne gelopen, pas een paar maanden jong maar al een dame met ambitie. Het Dutch Agro-food Network of Entrepreneurship (www.dafne-entrepreneurship.nl) is een samenwerkingsverband van de universiteit met de agrarische hogescholen VHL, Dronten en Den Bosch. Het doel is, in modern ‘ondernemerskoeterwaals’: de entrepreneurial mindset verbeteren, het creëren van awareness, competenties en vaardigheden ontwikkelen. En niet te vergeten: kennisvalorisatie en intellectueel eigendom. Daarvoor is tot eind 2011 3,4 miljoen beschikbaar, waarvan 1,5 miljoen uit Den Haag (EZ en OCW) omdat Dafne een van de zes Nederlandse Centres of Entrepreneurship is.
De bedoeling is, vertelt initiatiefnemer prof. Hans Dons, hoogleraar Entrepreneurship in the Life Sciences, om studenten ondernemersvaardigheden bij te brengen. ‘Het gaat ons niet primair om mensen die een eigen bedrijf willen opzetten, maar om ondernemendheid te ontwikkelen, om studenten te leren hoe je kennis moet toepassen en aan de man brengen. Dat zijn vaardigheden die sowieso te pas komen in de beroepspraktijk. Ondernemendheid is tegenwoordig gewoon een belangrijke competentie’, aldus Dons. ‘Door meer ondernemendheid wordt denk ik ook ondernemerschap bevorderd, maar we streven niet naar zoveel mogelijk spin-offs.’ Dons neemt een voorbeeld aan Cornell University. ‘Daar zindert het van de ondernemendheid. Publiceren is natuurlijk belangrijk, maar de universiteit is daar meer dan alleen de generator van nieuwe kennis, maar is ook verantwoordelijk is voor het toepasbaar maken daarvan.’

WEINIG BELANGSTELLING
In Wageningen waren er wel een paar losse vakken in ondernemendheid, aldus Dons, maar Dafne biedt volgens hem een breder, meer samenhangend pakket van veertien activiteiten. Onder meer met de Schilperoort Lectures - vernoemd naar de Leidse tegenhanger van Van Montagu, prof. dr. Rob Schilperoort - waarin ondernemende wetenschappers voor het voetlicht worden gebracht. Maar het zwaartepunt van Dafne ligt toch bij het onderwijs. ‘Met bijvoorbeeld een minor in de bachelorfase, een onderwijspakket dat ook geschikt is voor studenten in bijvoorbeeld de planten- of dierwetenschappen die normaal gesproken weinig meekrijgen van maatschappelijke aspecten.’
Volgens Dafne-coördinator ir. Ingrid Hijman moet de loop er nog in komen. Op dit moment volgen de eerste 25 studenten de minor, terwijl er plaats is voor het dubbele aantal. ‘Dat valt ons inderdaad een beetje tegen. Maar daar staat tegenover dat de korte cursus voor masterstudenten wel goed loopt. Die hebben we sinds september twee keer gegeven, beide keren voor dertig studenten’, vertelt Hijman.

WEERSTAND
‘Het moet nog wennen, denk ik. We zijn er ook afhankelijk van dat studieadviseurs en onderwijsdirecteuren onze modules adviseren. Daarom moeten we ervoor zorgen dat we niet alleen de studenten zelf meekrijgen, maar dat de hele organisatie bijdraait. Ik merk nog steeds weerstand bij mensen die vinden dat publiceren het ultieme academische doel is. Maar met kennis is veel meer te doen. Dat is niet alleen in geld uit te drukken. Kennis kan zich ook uitbetalen in een bijdrage aan een maatschappelijk discussie.’
‘Ik denk dat het goed is aandacht aan ondernemerschap te besteden in de opleiding’, beaamt bioprocestechnoloog prof. René Wijffels ‘Er zijn hier beslist te weinig startende ondernemingen. De huivering die ik heb, is dat te veel aandacht wordt besteed aan andere kennis dan vakkennis. Zonder inhoud kan er namelijk nooit sprake zijn van vernieuwende ideeën. Het onderwijs zou ik proberen te koppelen aan het inhoudelijke werk. Laat studenten een idee bedenken en een businessplan schrijven; ik zou in ieder geval geen colleges op dit gebied verzorgen’, aldus Wijffels. ‘Promovendi moet je hier bovendien niet mee lastigvallen. Die dienen onderzoek te doen, wetenschappelijke artikelen te schrijven en een proefschrift af te leveren.’
Ondernemer dr. Lucas Noldus, oprichter en directeur van Noldus Information Technology, denk daar anders over. ‘Ik weet niet of ik tijdens mijn studie wel belangstelling voor Dafne had gehad; ik was toen nog meer een gedreven wetenschapper. Maar tijdens mijn promotieonderzoek, toen ik al wist dat ik ondernemer zou worden, had ik juist wel behoefte gehad aan een cursus. Ondernemerschap wordt bepaald door het nemen van initiatief en door volhardendheid, maar je kunt denk ik toch ook heel wat dingen leren.’
Ir. Onno van de Stolpe daarentegen, oprichter en directeur van het beursgenoteerde biofarmaceutische bedrijf Galapagos, was waarschijnlijk wel voor Dafne gevallen. ‘Als er in mijn tijd een dergelijk onderwijsaanbod was geweest, had ik dat vast gevolgd. Of je van een dergelijke cursus ondernemer wordt? Tja. Is dat nature of nurture? Wellicht maakt dit onderwijs in ieder geval iets wakker bij studenten, maar je hebt zeker ook een flinke drive nodig.’

ONDERNEMER BIJ NGO
Isabella van Rijn, studente Voeding en gezondheid, verwacht dat onderwijs in ondernemendheid inderdaad stimulerend zal werken. Haar eigen ondernemersgeest werd in ieder geval aangewakkerd doordat ze tijdens haar hbo-opleiding Voeding en diëtetiek, een businessplan moest schrijven voor het vak Marketing. ‘Dat heeft me enorm gestimuleerd. Inmiddels ben ik een bedrijf begonnen dat als intermediair optreedt bij agrarische ontwikkeling in de nieuwe en aanstaande EU-landen.’
Toch is Robbert Kleiren, student Bedrijfs- en consumentenwetenschappen en coördinator bij het Studenten Ondernemers Centrum Wageningen, nog allerminst overtuigd dat Dafne daadwerkelijk een cultuuromslag in Wageningen teweeg zal brengen. ‘Ik juich dit absoluut toe, maar ik denk dat er nog een lange weg is te gaan. Ondernemerschap is in Wageningen nog altijd een beetje een vies woord. Het wordt geassocieerd met anderen geld uit de zak kloppen. Terwijl het in werkelijkheid gaat om innovatief denken, creatief zijn en kansen benutten. Je kunt ook ondernemer zijn bij een ngo.’ STEEDS ZELFSTANDIGER
Uit het loopbaanonderzoek dat alumnivereniging KLV eind 2006 verrichtte, blijkt dat steeds meer Wageningse afgestudeerden, zowel mannen als vrouwen, kiezen voor een eigen bedrijf, zij het pas in de loop van hun carrière. Van de alumni die korter dan vijf jaar zijn afgestudeerd, werkt slechts vier procent als zelfstandige of in een maatschap, terwijl onder alle alumni een op de tien een eigen bedrijf heeft. In 2001 was dat acht procent, in 1983 nog maar vijf. Het aandeel vrouwen was toentertijd relatief groot. Volgens KLV-onderzoekster Marian Bos-Boers waren dat vaak kleine freelancers die werk en gezin combineerden omdat buitenshuis werken voor moeders maatschappelijk nog minder acceptabel was.
Inmiddels wordt ondernemerschap al in de studiefase gepropageerd. Zo kan een starter bij het Studenten Ondernemers Centrum Wageningen een microkrediet aanvragen, tot maximaal tienduizend euro. Informatie op www.stocwageningen.nl. Op deze site is ook het programma te vinden van de Global Entrepeneurship Week, 18 tot en met 20 november, met onder meer de XLX-entrepreneursgame, de Dafne Party en het eerste Young Entrepreneurs Business Café.

Re:ageer