Wetenschap - 1 januari 1970

Nutrigenomicsgroep onderzoekt eiwit met dubbelrol

In levercellen zit het eiwitje PPAR-alfa. Koppelen er stoffen aan dat eiwit, dan stimuleert dat de verbranding vet door de lever. ,,Stoffen in de voeding die koppelen aan PPAR-alfa kunnen daarom interessant zijn voor de bestrijding van obesitas’’, zegt dr Sander Kersten van de leerstoelgroep Humane Voeding. ,,Maar stoffen die het tegenovergestelde doen zijn misschien net zo interessant.’’

Nog niet zo lang geleden was PPAR - een afkorting voor het onuitspreekbare peroxisome proliferation-activated receptor - een orphanreceptor, een receptor waarvan niet bekend is welke stof je eraan moet koppelen om effect op de cel te hebben. Inmiddels is bekend dat de receptor het aangrijpingspunt is voor vrije vetzuren die normaliter in kleine hoeveelheden vrijkomen als het lichaam vet afbreekt. Vooral de onverzadigde vetzuren, en dan vooral die uit vis, koppelen graag aan PPAR. Mogelijk verklaart dat de gunstige effecten van visvetzuren op de gezondheid.
Onderzoekers van de Wageningse Nutrigenomicsgroep publiceerden zojuist een overzichtsartikel over de alfavariant van het eiwitje in Cellular and Molecular Life Sciences. ,,Je hebt PPAR-alfa in de lever en in de spieren’’, zegt co-auteur Kersten. ,,Over PPAR-alfa in de spieren weten we nog niet zoveel. We vermoeden dat hij betrokken is bij de verbranding van vetten door de spieren. In ons artikel hebben we ons vooral gericht op het PPAR-alfa in de lever. Daarover is meer bekend.’’
Voedingsmiddelen of medicijnen die het PPAR-alfa in de lever prikkelen zijn misschien interessant voor de bestrijding van overgewicht, omdat het de lever vetten uit bloed laat vissen en verbranden. Diezelfde producten kunnen nuttig zijn voor de bestrijding van te veel vetten - eigenlijk: triglyceriden - in het bloed. ,,Er is al een klasse medicijnen die zo werkt’’, zegt Kersten. ,,De fenofibraten.’’
Kersten voegt daar echter aan toe dat er een nadeel kleeft aan het prikkelen van PPAR-alfa. ,,De lever interpreteert dat als een signaal dat het lichaam vetten aan het afbreken is en dus meer energie nodig heeft. Daardoor gaat het suikers afgeven aan het bloed. Voor gezonde mensen is dat niet gevaarlijk, maar voor mensen met diabetes-2 hebt is het ongewenst.’’ Diabetes-2 is een door overgewicht veroorzaakte ziekte waarbij de concentratie suikers in het bloed voortdurend te hoog is en het lichaam verleert die suikers nog op te nemen. Mensen met gevorderde diabetes-2 reageren daarom soms slecht op visoliecapsules of vette vis. Ze merken dat ze daardoor meer medicijnen nodig hebben om een normaal bloedsuiker te handhaven.
,,We denken dat voor deze groep mensen medicijnen interessant zijn die PPAR-alfa niet prikkelen, maar juist uitschakelen’’, zegt Kersten. ,,Dat is de tenminste voorlopige conclusie van een project dat wordt betaald door het Diabetesfonds.’’ De Nutrigenomicsgroep hoopt de resultaten daarvan binnenkort te publiceren. |
W.K.

Re:ageer