Wetenschap - 1 januari 1970

‘Novelties’ illustreren omslag naar kleinschalige kwaliteitslandbouw

Ruraal sociologen zien de eerste sporen van de omslag van de landbouw van grootschalige bulkproductie naar kleinschalige kwaliteitslandbouw in ‘novelties’. Ze beschrijven ze in een boek. Kenmerkend is dat boeren zelf tot innovaties komen.

Een voorbeeld van een ‘novelty’ komt uit Toscane, Italië. Ruim 150 wijnboeren combineren daar hun wijnbouw met toerisme. Ze produceren niet alleen kwaliteitswijn, maar combineren dat met restaurants en winkels bij de boerderij. Samen stippelden de boeren wijnroutes uit voor toeristen, die zich in de wijnkelders van de boeren laven aan de streekwijn.
Geholpen door het Toscaanse landschap en de culinaire sfeer die de streek uitstraalt, is het een economisch succes geworden: de boeren verdienen tot veertig procent meer aan hun wijn. Bovendien blijft het niet bij een enkel bezoek van de toeristen. Via internet blijven klanten wijn uit hun vakantiebestemming bestellen.
De nieuwigheid aan dit voorbeeld is dat boeren zelf tot een sociale innovatie komen, gebaseerd op eigen ideeën. De rol van onderzoek is niet meer sturend, maar ondersteunend. Dr Han Wiskerke schreef er samen met prof. Jan Douwe van der Ploeg een boekje over, met de titel Seeds of transition.
De sociologen zien in de serie vernieuwingen in Nederland, Italië en Zuid-Afrika die ze beschrijven de eerste sporen van een omslag in de landbouw van bulkproductie naar kleinschaliger kwaliteitsproductie. Nieuw in hun aanpak is dat de wetenschappers uitgaan van de praktijk van boeren. Een ander voorbeeld in het boek is dan ook dat van de Friese milieucoöperaties, waarin sociologen en bodemkundigen van Wageningen UR samenwerken met de melkveehouders. Wiskerke: ‘In plaats van achter de tekentafel een nieuwe blauwdruk voor de landbouw te maken, gaan wetenschappers samen aan tafel met boeren om te bedenken hoe vernieuwing mogelijk is.’ | J.T.
Seeds of transition; Essays on novelty production, niches and regimes in agriculture, Han Wiskerke en Jan Douwe van der Ploeg, 2004, ISBN 90 232 3988 1, € 35,-

Re:ageer