Wetenschap - 7 februari 2002

Notenkraker

Notenkraker

Het mooiste van de Matth?us Passion vindt Jenneke Oomen dat het stuk zo treffend het lijdensverhaal in muziek weet om te zetten. Tijdens de Johannes Passion, die ze al eerder zong, werd ze er voor het eerst door gegrepen. "Bach kan als geen ander muziek en woorden zo combineren dat de muziek emoties oproept overeenkomend met de woorden. Het kan me dan echt pijn doen. Als het lijdensverhaal spottend is, bijvoorbeeld wanneer de omstanders tegen Jezus roepen: 'Gegr?sset seist du, J?denk?nig!', dan klinkt die spot zo ontzettend in de muziek door." Oomen doet het voor en laat een scherp 'gegr?sset' horen. Ze vindt het belangrijk te weten wat ze zingt, want juist dan kun je volgens haar de emoties uitdragen die bij het verhaal horen.

Wie denkt dat op een zondagmiddag alleen in huiselijke sfeer noten gekraakt worden, heeft het mis. Gedurende een zestal zondagen repeteert vocaal ensemble Vivavoce namelijk de Matth?us Passion van Bach. De eerste drie repetities zijn de zogenaamde 'notenkrakers', in de daarop volgende drie gaat het volgens Oomen om de muziek. Pas tijdens de generale repetitie komt het orkest meespelen.

Jenneke Oomen is een van de studentleden van het koor. "Notenkraken is eigenlijk een algemeen in gebruik zijnde term onder musici. Het wil zeggen dat je het hele muziekstuk alleen op noten doorzingt. Er wordt niet echt gelet op bijvoorbeeld dynamiek en klankkleur." Vooral voor diegenen die het stuk voor het eerst zingen, zijn de notenkrakers eigenlijk een must. Normaal gesproken wordt verwacht dat je een nieuw stuk thuis aanleert. Zo heeft ook deze keer iedere nieuweling thuis een tape gekregen met daarop de verschillende partijen. Maar de Matth?us thuis aanleren is toch wat te veel gevraagd, vindt ook Tim Termaat.

Termaat is ??n van de nieuwelingen. Hij zingt pas sinds kort bij Vivavoce. "Ik viel met mijn neus in de boter. Ik werd gevraagd door Ger Vos, die ook dirigent bij de WSKOV, is om te komen zingen bij Vivavoce. Dat is leuk, maar dat ik gelijk de Matth?us ga zingen, dat is natuurlijk helemaal geweldig."

De Wageningse Studenten Koor en Orkest Vereniging (WSKOV) lijkt overigens de (on)dankbare taak van kweekvijver te hebben voor nieuwe Vivavoce-leden. Oomen legt uit dat het koor ook uit de WSKOV voortkomt met als doel wat moeilijkere stukken te zingen. "De WSKOV heeft een voortdurend verloop van studenten. Hier is dat minder het geval. Veel mensen die nu hier zingen, zijn ooit bij de WSKOV begonnen."

Omdat de dirigent weinig zin had om de noten in te studeren met de nieuwelingen, is daarvoor speciaal een repetitor aangetrokken. Van hem wordt alleen verwacht dat hij de noten aanleert, maar natuurlijk legt ook hij eigen accenten in het stuk. Zo benadrukt hij telkens opnieuw hoe woorden moeten worden uitgesproken, dat een vraag in de tekst ook vragend gezongen moet worden en dat 'sch?nste' ook echt als 'sch?nste' gezongen dient te worden.

Tijdens de repetitie krijg je niet het gevoel dat hier alleen maar beginnelingen aan het oefenen zijn. Zelfs het notenkraken klinkt al heel behoorlijk. Volgens Oomen hebben de meesten thuis al behoorlijk hebben geoefend, terwijl anderen het stuk al eens gezongen hebben. Je moet in ieder geval liefhebber zijn om zes zondagen lang te zingen.

Saai is het volgens Arianne van Leeuwen dan ook helemaal niet. Ze zingt liever, dan dat ze moet leren, benadrukt ze. Van Leeuwen is eigenlijk nog maar kort aan de 'klassieke' muziek. Ze is bezig aan haar tweede jaar bij de WSKOV, terwijl de Matth?us haar premi?re wordt bij Vivavoce. Daarvoor zong ze op de middelbare school hoogstens liedjes van The Carpenters tijdens muziekles. "Misschien voelen veel mensen zich te stoer om in een koor te gaan zingen. Maar het werkt verslavend. Als je er eenmaal mee begonnen bent, weet je niet meer van ophouden."

De vraag welk koor ze nu leuker vindt, de WSKOV of Vivavoce, vindt ze maar moeilijk te beantwoorden. Tenslotte houdt ze het erop dat de WSKOV gezellig is, maar 'bij Vivavoce ligt het niveau een stuk hoger, en dan krijg je ook echt plezier in het zingen van het stuk'.

Arin van Zee

Foto Guy Ackermans

De uitvoering van de Matth?us Passion is op 27 maart in de Johannes de Doperkerk aan de Bergstraat. Kaarten zijn verkrijgbaar bij leden of via internet op www.vivavoce.nl.

Re:ageer