Wetenschap - 26 juni 2008

Noordzeevissers concurreren elkaar weg

De bodemvisserij op de Noordzee werd de afgelopen vijftig jaar gekenmerkt door een wapenwedloop tussen de Nederlandse vissers. ‘Het lijkt verdacht veel op de evolutionaire dynamiek van predator-prooirelaties’, aldus visserijbioloog prof. Adriaan Rijnsdorp van Wageningen Imares. ‘De specialisatie van de visserijvloot is zelfs zo doorgevoerd dat die nu dreigt uit te sterven.’

nieuws_2349.jpg
De wedloop in schepen, vistuig en motorvermogen van de Nederlandse vissers op platvis vertoont een opmerkelijke cyclisch patroon van zes tot zeven jaar in investeringen en winst, zo beschrijven onderzoekers van Wageningen Imares en LEI in het komende Journal of Sea Research. ‘Je kunt het als de tongvariant van de varkenscyclus zien. Alleen hebben we nog geen idee hoe we de cyclus precies moeten verklaren. Het is een complex samenspel van innovaties, investeringen, concurrentie, beleidsmaatregelen en ecologische factoren’, aldus Rijnsdorp.
Opmerkelijk is bijvoorbeeld de opmars van de boomkor in de jaren vijftig en zestig. Dit nettype werd tot die tijd eigenlijk alleen gebruikt in de garnalenvisserij. Rijnsdorp: ‘Een extreem strenge winter zorgde ervoor dat er in 1956 juist veel jonge tong werd geboren. Dat leidde twee jaar later tot een explosie van oogstbare vis en vissers ontdekten dat je die met een boomkor goed kon vangen. Mede dankzij de lage olieprijs en de belastingsregels ontstond een investeringsgolf waar iedereen in meeging. De boomkorren werden steeds breder om ook schol efficiënt te bevissen, en het motorvermogen ging met sprongen omhoog.’
Geen gevaarloze wedloop, want door het zware tuig en de vele pk’s zonken er in zwaar weer regelmatig boomkortrawlers en verloren tientallen vissers hun leven. ‘De visserij is altijd al een risicovolle bedrijfstak, maar dit was extreem. Pas door aanpassingen in het vistuig werden de schepen weer stabieler’, aldus Rijnsdorp.
Dat veel vissers meegingen in de risicovolle wedloop was volgens hem een logisch en rationeel proces. ‘De schepen die innoveerden haalden meer vis binnen. Vissers die niet meededen zagen als gevolg van de dynamiek in de vloot hun vangsten teruglopen. Je deed mee of je werd weggeconcurreerd.’

Re:ageer