Wetenschap - 1 januari 1970

Noordzeedagen: 'Wetenschap is onderdeel politieke debat'

Noordzeedagen: 'Wetenschap is onderdeel politieke debat'


Het spook van de Waddenzee hing als een donkere wolk boven de
Noordzeedagen. Tijdens de conferentie over de toekomstige inrichting van de
Noordzee speelde de relatie tussen beleid, politiek en wetenschap een
centrale rol, en daarbij vormde impliciet en misschien wel ongewild de
plotseling actuele belangentegenstellingen in de Waddenzee tussen vissers
en natuurbeschermers een angstbeeld.
De Noordzeedagen die op 16 en 17 oktober door het Nederlands Instituut voor
Visserijonderzoek en TNO-MEP werden georganiseerd stonden uiterlijk vooral
in het teken van de ontwerpmogelijkheden die Nederlands grootste
ongekoloniseerde stuk water biedt, ondanks het in de toekomst zeker
nijpende ruimtegebrek. Achter in de conferentiezaal hingen allerlei, soms
futuristische ontwerpen, van zoutwaterlandbouw in de kop van Noord-Holland
via een drijvende golvenbreker met daarin een viskwekerij tot het ontwerp
van grootschalige landaanwinst middels de aanleg van een dijk enkele
kilometers voor de kust.
De discussies gingen ook veel over de ruimtelijke inrichting van de
Noordzee. Bart Korf, senior beleidsadviseur bij het Rijksinstituut voor
Kust en Zee (RIKZ), somde de verwachte ruimteclaims op: vooral groei van
natuur, recreatie en windenergie, stabiel blijvende scheepvaart en
defensieactiviteiten, een afname van visserij en - op termijn - gaswinning.
De grootste ruimtelijke conflicten verwacht Korf rond de aanwijzing van
beschermde natuurgebieden en van windmolenparken van in totaal duizend
vierkante kilometer om de taakstelling van zesduizend megawatt in 2020 ook
te halen.
Ondanks deze problematische toekomstvisie, was het centrale onderwerp
vooral de relatie tussen beleid en wetenschap. Directeur drs Martin
Scholten van het Nederlands Instituut voor Visserijonderzoek vergeleek de
situatie op de Noordzee met het wilde Westen, waar nog ongekende
mogelijkheden zijn en waar de wetenschapper net zo'n bijrol heeft als de
pianist in de spreekwoordelijke saloon. ,,Don't shoot the piano player'',
hield hij de toehoorders dan ook voor, want niet de wetenschap bepaalt wat
er gebeurt, maar de politiek.
Vreemd genoeg bleef de politiek lang de ontbrekende speler in de discussie.
Wat in eerste instantie vooral naar voren kwam, was de roep van
wetenschappers om een duidelijke en integrale visie van beleidsmakers over
de toekomst van de Noordzee. Drs Esther Turnhout van de leerstoelgroep Bos-
en natuurbeleid bracht als eerste op interessante wijze het voorbeeld van
de Waddenzee in de discussie, alhoewel aan de lunch- en koffietafels het
heel recente uitstellen van het evaluatieonderzoek naar de
schelpdiervisserij EVA II het gesprek van de dag was. Voor haar
promotieonderzoek had Turnhout een studie gemaakt van de manier waarop het
wetenschappelijke onderzoek naar de gaswinning op de Waddenzee in het
maatschappelijke debat over dat onderwerp het onderspit dolf. ,,Wetenschap
staat niet boven de partijen maar is onderdeel van het politieke debat'',
concludeerde ze. ,,Zodra er duidelijke belangen zijn, krijg je
onduidelijkheid.''
Dat maakt het de wetenschapper moeilijk, vond ook prof Jan de Leeuw,
directeur van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. ,,De
politiek maakt het de wetenschapper moeilijk'', zei hij, ,,doordat er
beslissingen genomen worden die niet overeenkomen met de gevolgtrekkingen
die wetenschappers maken.'' Wetenschappers die zich bezig houden met
Noordzee en Waddenzee zijn nog zoekende, vulde Scholten aan. ,,De drive om
via een gemeenschappelijke visie een oplossing te vinden werkt eerder
verlammend dan dat het helpt. Laat iedereen zijn eigen visie maken, want in
een gemeenschappelijke visie middelt alles uit. Daardoor krijgen koplopers
geen kans. Tegen onderzoekers zeg ik: kom op met je plannen en staar je
niet dood op de beleidsmakers.''
De praktijk van EVA II laat zien dat het voor wetenschappers niet zo
makkelijk is om met plannen te komen, zonder dat het beleid of de politiek
zich ermee bemoeit. Wordt vervolgd. In 2004 organiseert het RIKZ de zesde
Noordzeedagen samen met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.
| M.W.

Re:ageer