Wetenschap - 1 januari 1970

Noordzee verdient Europese bescherming

Nederland moet Europa binnenkort vertellen welke mariene natuur in de Noordzee zou moeten vallen onder bescherming door de Europese wetgeving. Een grondige analyse van de gebieden maakt duidelijk dat vooral de kustzone ecologisch zeer waardevol is. Vele gebieden blijken zich te kwalificeren voor de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn.

Onderzoekers van Alterra Texel, RIKZ, NIOZ en RIVO hebben in kaart gebracht welke waardevolle natuur in de Nederlandse zee voorkomt. 'Drie jaar geleden hebben we uit de losse pols een indicatief kaartje getekend', vertelt projectleider dr. Han Lindeboom van Alterra Texel. 'En in de Nota Ruimte zijn enkele gebieden aangewezen als mogelijk beschermde gebieden in zee. Nu hebben we het beter onderzocht.'
Het onderzoek is een combinatie van een inventarisatie van de bestaande kennis over de verschillende gebieden en een analyse van de gebieden om te bepalen of zij kunnen vallen onder de definities van bijzondere natuur uit de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. Bovendien hebben de onderzoekers geïnventariseerd welke activiteiten in die gebieden worden ontplooid, zoals boomkorvisserij, het opwekken van windenergie, scheepvaart, recreatievaart, olie- en gaswinning en militaire oefeningen.
Vooral de visserij blijkt veel verstoring te veroorzaken in de mariene natuurgebieden. 'De boomkorvisserij heeft de grootste impact', vertelt Lindeboom. 'Met name in het Friese Front. Dat is een bijzonder slibrijk gebied, waarin veel noordkrompen voorkomen, schelpdieren die twaalf centimeter groot kunnen worden en meer dan honderd jaar oud. De visserij met kleinere boten veroorzaakt vooral veel verstoring in de kustzone, maar die visserij geeft veel werkgelegenheid, dus daar moet je voorzichtiger mee zijn.'
De in de Nota Ruimte aangewezen gebieden - de Doggersbank, het Friese Front, de Klaverbank, de kustzone en de Centrale Oestergronden - zijn volgens de onderzoekers allemaal ecologisch waardevol. 'De kustzone springt er heel duidelijk uit', vertelt Lindeboom. 'Die kwalificeert zich op alle fronten als een bijzonder gebied.' De onderzoekers hebben de hele kustzone aangewezen als bijzondere natuur, al kan Lindeboom zich voorstellen dat op bepaalde plekken kustverdediging en scheepvaart voorrang krijgen. 'De Europese lidstaten hebben het recht om circa veertig procent van een gebied buiten de richtlijnen te houden vanwege zwaarwegende motieven.'
De inventarisatie van natuurwaarden is een optelsom van bodemleven, vissen, vogels en andere dieren. 'Het Friese Front bijvoorbeeld is de neerslagzone van het slib uit de zuidelijke Noordzee, een soort deltagebied in open zee', legt drs. Mardik Leopold van Alterra Texel uit. 'Daarom heb je er een klei- of slibbodem met veel bodemleven. Die verhoogde productie trekt vissen aan waarvan weer veel vogels leven. En de Klaverbank is de enige grindbank in ons deel van de Noordzee. Het is een plek met unieke bodemfauna die bijzonder is voor vogels, en een verbindingzone vormt met de Britse broedgebieden.'
Bij het bepalen van de gebieden die vallen onder de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn hebben de onderzoekers hun Duitse collega's gevolgd. 'Die waren ons voor', vertelt Lindeboom. 'In de Habitatrichtlijn staat bijvoorbeeld dat daaronder valt: een zandbank tot een diepte van twintig meter. De Doggerbank is bijvoorbeeld overal dieper. De Duitsers bepaalden dat een zandbank alles was met een naar alle kanten aflopende helling. Die definitie hebben wij bij de Doggerbank gevolgd.'

Re:ageer